Foto:Shutterstock
Studija pokazala da određene mikro i nanočestice plastike mogu da prođu kroz placentnu barijeru i utiču na proizvodnju steroidnih hormona tokom trudnoće.
S obzirom na to da ljudi od pedesetih godina prošlog vijeka proizvode sve veće količine plastike, nije iznenađenje što su ovi izdržljivi polimeri rasprostranjeni širom životne sredine.
Kako se vremenom razlažu na sve manje djelove, mogu dospjeti i u ljudski organizam.
Iako je zabrinutost zbog mikroplastike sve veća, naučnici i dalje veoma malo znaju o tome kakve posledice ove čestice imaju po zdravlje kada jednom dospiju u tijelo, prenosi Science alert.
Nova studija, koju su predvodili naučnici sa Vrije Universiteit Amsterdam, a objavljena je u časopisu Molecular and Cellular Endocrinology, pokazuje da određene mikro i nanočestice plastike mogu da prođu kroz placentnu barijeru i utiču na proizvodnju steroidnih hormona tokom trudnoće.
Dosadašnja istraživanja već su otkrila prisustvo mikro- i nanočestica plastike u ljudskoj krvi, posteljici, plodovoj vodi i mekonijumu – prvoj stolici novorođenčeta.
Jedna studija u kojoj je analizirano 30 ljudskih posteljica pronašla je mikroplastiku u svakoj od njih.
Prisustvo ovih čestica u blizini fetusa izaziva zabrinutost jer se u najranijim fazama razvoja formiraju osnovne strukture ljudskog organizma, pa svako narušavanje tog procesa može imati ozbiljne posledice.
Ipak, još nije poznato da li prisustvo plastičnih čestica zaista remeti razvoj ljudskog fetusa.
Istraživanje na miševima pokazalo je da se sitni fragmenti plastike koje je majka udisala tokom trudnoće mogu pronaći u organima mladunaca i do dvije nedjelje nakon rođenja, iako autori nisu mogli da isključe mogućnost da su mladunci čestice plastike unijeli na drugi način.
Druga studija na miševima ukazala je da izloženost mikro i nanočesticama plastike tokom trudnoće ima potencijal da poremeti razvoj mozga fetusa, što može dovesti do nepovoljnog neurološkog razvoja.
Novo istraživanje, koje je predvodila istraživačica iz oblasti toksikologije i zdravlja životne sredine Jeske van Boksel, predstavlja korak bliže razumijevanju mogućih efekata ovih čestica tokom ljudske trudnoće.
Kako ističu autori, brojne anatomske razlike između ljudi i miševa, posebno kada je riječ o trudnoći, znače da se rezultati dobijeni na glodarima ne mogu direktno primijeniti na ljude.
Istovremeno, postojeći laboratorijski modeli ljudske placente ne prikazuju dovoljno vjerno složene interakcije između majke i fetusa niti procese proizvodnje steroidnih hormona.
Zbog toga su istraživači razvili novi model placente u laboratoriji, sastavljen od tri sloja različitih živih ljudskih ćelija.
Model oponaša strukturu zaštitne barijere ljudske posteljice.
Prvi sloj čine BeWo b30 ćelije, koje imaju karakteristike epitelnog tkiva koje prekriva placentne resice. Drugi sloj čine HUVEC ćelije, izdvojene iz vene pupčanika, dok treći čine H295R ćelije poreklom iz ljudske nadbubrežne žlijezde.
Prva dva sloja predstavljaju fizičku placentnu barijeru, dok treći predstavlja fetalnu nadbubrežnu žlijezdu, jedan od glavnih organa zaduženih za proizvodnju hormona tokom razvoja.
Nakon što su napravili model, istraživači su na njegov spoljašnji sloj dodavali različite vrste mikro- i nanočestica plastike kako bi pratili koje mogu da prođu kroz barijeru i kako utiču na proizvodnju hormona.
Tokom 72 sata većina ispitivanih polimera prošla je kroz sve slojeve membrane, pri čemu su neki prolazili lakše od drugih. Jedino poliamid nije pronađen u merljivim količinama sa druge strane membrane.
Mikroskopska analiza pokazala je da se najveći broj plastičnih čestica zadržavao u prva dva ćelijska sloja, dok ih nije bilo u H295R ćelijama.
Prije izlaganja plastici istraživači su u modelu identifikovali 19 različitih steroidnih hormona. Iako su njihove koncentracije bile drugačije nego u ljudskoj trudnoći, ključni putevi proizvodnje hormona bili su slični.
Nakon dodavanja plastike uočene su promjene.
Izlaganje različitim vrstama polimera izazvalo je promjene u ćelijama koje predstavljaju spoljašnji sloj placente. Više vrsta plastike dovelo je do smanjenja nivoa etioholanolona, dok je izloženost polistirenu uticala na nivo estrogena.
Pošto steroidni hormoni imaju ključnu ulogu u trudnoći, autori smatraju da su potrebna dodatna istraživanja kako bi se razjasnili mehanizmi koji stoje iza ovih promjena.
„Naša studija pokazuje da nekoliko vrsta mikro- i nanočestica plastike može da prođe kroz model ljudske placente i utiče na proizvodnju hormona. To ne znači direktno da ove čestice izazivaju štetu tokom trudnoće, ali naglašava hitnu potrebu da bolje razumijemo kako mogu uticati na razvoj fetusa”, rekla je van Boksel.
Izvor:DAN
