Doktorka otkriva koji suplement može da ublaži prehladu

Odrasla osoba u prosjeku preboli dvije do četiri prehlade godišnje, dok se djeca, naročito mlađa, razbole i češće. U najvećem broju slučajeva riječ je o blagim virusnim infekcijama koje prolaze same od sebe i ne zahtijevaju liječenje antibioticima.

Istovremeno, police apoteka pune su preparata koji obećavaju jačanje imuniteta. Iako za pojedine dodatke ishrani postoje dokazi da mogu biti korisni, njihova efikasnost nije jednako potvrđena. Doktorka Valentina Nakić, specijalistkinja porodične medicine, za Jutarnji.hr/Živim objašnjava šta zaista pomaže imunološkom sistemu, a šta je samo rasprostranjeno vjerovanje.

Koji vitamini i minerali su važni za imunitet?

Imunološki sistem predstavlja složenu mrežu ćelija, tkiva i organa i ne može se jednostavno „ojačati“ jednim vitaminom ili suplementom.

Za njegovo normalno funkcionisanje važan je odgovarajući unos mikronutrijenata. Među najvažnijima su vitamini C, D, A, E, B6, B12 i B9, kao i minerali cink, gvožđe, selen i bakar.

Raznovrsna ishrana koja uključuje voće, povrće, integralne žitarice, mahunarke, orašaste plodove, ribu, jaja i kvalitetne izvore mesa može obezbijediti veliki dio potrebnih vitamina i minerala.

Njihov nedostatak može oslabiti imunološku funkciju, ali kod osoba koje nemaju nutritivni deficit dodatno uzimanje vitamina i minerala uglavnom ne smanjuje rizik od infekcija niti ubrzava oporavak.

Vitamin C ne sprečava prehladu, ali može skratiti njeno trajanje

Iako se vitamin C često uzima kao zaštita od prehlade, istraživanja pokazuju da on ne sprečava njenu pojavu u opštoj populaciji.

Međutim, redovno uzimanje vitamina C može skratiti trajanje prehlade za približno osam odsto kod odraslih i 14 odsto kod djece, kao i blago ublažiti simptome.

S druge strane, uzimanje velikih doza vitamina C tek nakon pojave prvih simptoma nema uvjerljivo dokazanu korist.

Vitamin D takođe ima važnu ulogu u normalnom funkcionisanju imunološkog sistema. Njegovo redovno uzimanje u obliku suplementa može imati mali preventivni efekat, naročito kod osoba kojima ovaj vitamin nedostaje.

Ipak, nema uverljivih dokaza da vitamin D može izliječiti već nastalu akutnu respiratornu infekciju.

Cink može skratiti prehladu za dva dana

Za razliku od vitamina C, cink može imati značajniji efekat na trajanje prehlade, ali je važno kada i u kom obliku se uzima.

Ako se odgovarajući preparat cinka uzme veoma rano nakon pojave simptoma, može skratiti trajanje prehlade za približno dva dana.

Ipak, optimalna doza i oblik preparata još nisu potpuno utvrđeni, a visoke doze cinka nisu namijenjene dugotrajnoj upotrebi.

Selen je takođe neophodan za normalno funkcionisanje imunološkog sistema, ali kod osoba koje nemaju njegov nedostatak nema jasnih dokaza da suplementacija sprečava ili leči respiratorne infekcije.

Beta-glukani se često promovišu kao preparati za jačanje imuniteta, a pojedina istraživanja ukazuju na njihov mogući povoljan uticaj na učestalost i simptome respiratornih infekcija.

Međutim, preparati, izvori i doze beta-glukana znatno se razlikuju, zbog čega još nisu dovoljno čvrsti dokazi da bi se njihova rutinska upotreba preporučila svim zdravim osobama.

Slično važi i za probiotike.

Oni bi mogli da smanje učestalost ili trajanje pojedinih respiratornih infekcija, ali njihov efekat zavisi od konkretnog soja i preparata.

Rezultati istraživanja jednog probiotika ne mogu se automatski primijeniti na sve proizvode koji se nalaze na tržištu.

Kada suplementi mogu da budu štetni?

Doktorka Nakić upozorava da kod dodataka ishrani ne važi pravilo da je više uvijek bolje.

Visoke doze vitamina C mogu izazvati probavne smetnje, dok prekomjerno uzimanje vitamina D može dovesti do hiperkalcemije, odnosno povišenog nivoa kalcijuma u krvi, i oštećenja bubrega.

Dugotrajno uzimanje velikih doza cinka može izazvati nedostatak bakra, dok previše selena može biti toksično za organizam.

Pored toga, suplementi mogu stupiti u interakciju sa ljekovima, pa činjenica da je neki preparat označen kao „prirodan“ ne znači da je automatski bezbijedan.

Šta zaista pomaže imunitetu?

Osnova normalnog funkcionisanja imunološkog sistema ostaju raznovrsna i uravnotežena ishrana, dovoljno sna, redovna fizička aktivnost, nepušenje i vakcinacija u skladu sa preporukama.

Suplementi mogu biti korisni, ali prvenstveno kada postoji stvarna potreba za njima i kada su njihovi efekti naučno potvrđeni.

Ako niste sigurni da li vam je neki dodatak ishrani potreban, kada bi trebalo da počnete da ga uzimate ili koji preparat da odaberete, najbolje je da se posavjetujete sa ljekarom ili farmaceutom.

Oni mogu uzeti u obzir vaše zdravstveno stanje i ljekove koje koristite i preporučiti ono što je za vas zaista korisno i bezbijedno.