Nova pravila transparentnosti za modele vještačke inteligencije (AI) opšte namjene, poput ChatGPT-a i Geminija, stupila su danas na snagu u cijeloj Evropskoj uniji, kao dio značajnog Zakona o vještačkoj inteligenciji koji je usvojen prošle godine.
Ključni zahtjevi za programere AI sistema
Prema novim pravilima, programeri moraju otkriti kako njihovi modeli funkcionišu i koji su podaci korišćeni za njihovu obuku. Za posebno napredne modele, koji se smatraju potencijalnim rizikom za javnost, moraće se dodatno dokumentovati i mjere bezbjednosti.
AI opšte namjene odnosi se na sisteme koji se mogu koristiti u širokom spektru svrha – poput generisanja teksta, analize jezika ili pisanja koda.
Zaštita autorskih prava i kritike
Zakon djelimično ima cilj da bolje zaštiti autorska prava. Programeri sada moraju prijaviti izvore podataka koje su koristili za treniranje svojih modela, kao i da li su koristili automatizovano prikupljanje podataka sa internet stranica. Takođe, dužni su da navedu korake koje su preduzeli za zaštitu intelektualne svojine i da uspostave kontakt tačke za nosioce prava.
Međutim, nekoliko udruženja koja predstavljaju autore, umjetnike i izdavače kritikovali su zakon, tvrdeći da nije dovoljno sveobuhvatan. U zajedničkoj izjavi, njemačka inicijativa Urheberrecht, grupa za zaštitu autorskih prava, navodi da pravila ostaju neučinkovita bez zahtjeva za imenovanjem konkretnih skupova podataka ili domena.
Primjena i kazne
Iako pojedinci mogu tužiti pružaoce usluga vještačke inteligencije na osnovu novog zakona, Evropski ured za vještačku inteligenciju početak nadzora planira tek kasnije. Nadzor novih modela počeće u avgustu 2026. godine, dok će se modeli objavljeni prije 2. avgusta 2025. nadgledati od avgusta 2027.
Kršenje pravila može rezultirati novčanim kaznama do 15 miliona eura ili 3% globalne godišnje prodaje.
Radi lakšeg usklađivanja, Evropska komisija je objavila i dobrovoljne smjernice i kodeks ponašanja.
Kompanija Google, koja razvija model Gemini, izjavila je da namjerava potpisati kodeks, iako je upozorila da bi regulativa mogla ugušiti inovacije.
Izvor: Index.hr
