Foto:Obusman
Zaštitnik ljudskih prava i sloboda utvrdio je povredu prava na odlučivanje u razumnom roku i prava na odgovor u slučaju građanke koja je od Ministarstva socijalnog staranja, brige o porodici i demografije tražila ostvarivanje prava na njegu i pomoć za sebe i sina, ali na čije zahtjeve nije blagovremeno odgovoreno.
Prema mišljenju Zaštitnika, građanka se prvi put obratila nadležnom ministarstvu u julu 2025. godine, a zatim ponovo 12. marta 2026. godine. Iako je tražila rješavanje pitanja od značaja za njeno finansijsko i zdravstveno stanje, odgovor nije dobila u zakonom predviđenom roku.
„Došlo je do povrede prava na odlučivanje u razumnom roku, odugovlačenja u postupanju i povrede prava na odgovor“, navodi se u zaključku mišljenja Zaštitnika.
Obrazlažući razloge kašnjenja, Ministarstvo socijalnog staranja, brige o porodici i demografije saopštilo je Zaštitniku da je formiralo pet prvostepenih socijalno-ljekarskih komisija, čiji je rad organizovan na mjesečnom nivou.
Svaka komisija zasjeda u dva termina mjesečno, što na nivou države predstavlja najmanje deset sastanaka. Prema podacima Ministarstva, na jednom sastanku u prosjeku se razmatra oko 250 predmeta.
Od početka rada komisija, 6. aprila 2026. godine, do trenutka dostavljanja izjašnjenja održano je 60 sastanaka, tokom kojih je, prema tvrdnjama Ministarstva, obrađeno oko 15.000 zahtjeva.
Ministarstvo je navelo i da se raspored rada po opštinama određuje u skladu sa brojem zahtjeva i potrebama centara za socijalni rad, dok se u sredinama sa većim brojem predmeta, poput Podgorice, organizuju dva termina mjesečno.
Kada je riječ o konkretnom slučaju, Ministarstvo je obavijestilo Zaštitnika da je prvostepena socijalno-ljekarska komisija razmatrala zahtjev 14. septembra 2026. godine, te da će rješenje biti dostavljeno stranci u skladu sa Zakonom o upravnom postupku.
Iako je konstatovao da su nadležni organi preduzimali određene aktivnosti, Zaštitnik je ocijenio da one nijesu dovele do odlučivanja u zakonom predviđenom roku.
U mišljenju se naglašava da je blagovremeno odlučivanje od izuzetnog značaja za građane koji ostvaruju prava iz socijalne zaštite, jer ta davanja često predstavljaju jedini ili osnovni izvor egzistencije.
„U ovim predmetima hitnost postupanja je primarna, jer zakašnjela zaštita često gubi svoj smisao i svrhu“, ističe se u dokumentu.
Zaštitnik je ukazao i na to da odugovlačenje u postupcima socijalne zaštite može ugroziti osnovne životne potrebe građana i dodatno ih izložiti socijalnoj nesigurnosti.
Naglašeno je da organi javne vlasti moraju postupati u skladu sa zakonom i u razumnim rokovima, te da nepostupanje i uskraćivanje odgovora mogu dovesti do pravne nesigurnosti i otežanog ostvarivanja prava.
Zakon o socijalnoj i dječjoj zaštiti propisuje da je postupak za ostvarivanje prava iz ove oblasti hitan, kao i da je nadležni centar za socijalni rad dužan da donese i dostavi rješenje najkasnije u roku od 15 dana od prijema urednog zahtjeva.
Ukoliko je potrebno sprovesti poseban ispitni postupak, rok je 30 dana.
U konkretnom slučaju, od prvog obraćanja u julu 2025. do postupanja socijalno-ljekarske komisije 14. septembra 2026. proteklo je više od godinu, dok je od drugog zahtjeva prošlo šest mjeseci.
Zaštitnik je ocijenio da postupanje u ovakvim okolnostima nije u skladu sa načelima ekonomičnosti i efikasnosti, niti sa obavezom državnih organa da građanima omoguće brzo i jednostavno ostvarivanje zakonom garantovanih prava.
Ministarstvo i Centar imaju rok od 10 dana
Zaštitnik ljudskih prava i sloboda preporučio je Ministarstvu socijalnog staranja, brige o porodici i demografije i JU Centru za socijalni rad za Glavni grad Podgorica i opštine Zeta i Tuzi da ubuduće u istim ili sličnim situacijama preduzimaju potrebne mjere i donose odluke u zakonom propisanim rokovima.
U preporuci se naglašava potreba poštovanja načela ekonomičnosti i efikasnosti, uz uvažavanje najboljeg interesa i prava ranjivih kategorija stanovništva.
Ministarstvo i Centar za socijalni rad dužni su da u roku od deset dana od prijema mišljenja Zaštitniku dostave izvještaj o mjerama i radnjama preduzetim radi izvršenja preporuke.
A. O.
Izvor:CDM
