Premijera predstave Jelene Jovanović u režiji Marka Misirače kroz farsu i satiru otvara
pitanje zašto društva pristaju na autoritet i kako strah, pasivnost i konformizam
postaju mehanizmi vlasti.
BUDVA, 11. septembar 2026. – Premijerom predstave „Vladalac“, autorke Jelene Jovanović i u
režiji Marka Misirače, sinoć je na Trgu između crkava u Budvi nastavljen program jubilarnog,
desetog izdanja festivala „Ćirilicom“. Predstava je kroz farsu i satiru otvorila pitanje vlasti i
odnosa pojedinca prema autoritetu, ali i mnogo složenije pitanje – zbog čega društvo pristaje da
slijedi vođu, čak i kada prepoznaje mehanizme straha, pritiska i manipulacije.
Jovanović političku alegoriju prenosi u naizgled bezazlen prostor dječje igre. Kroz igru
„Vladaoca“ razvija se slika društva u kojem se moć uspostavlja, prihvata i održava, dok strah,
pasivnost, konformizam i potreba za pripadanjem postaju mehanizmi koji obične ljude
pretvaraju u poslušne izvršioce sistema. Upravo zato predstava ne govori samo o onome koji
vlada, već i o onima koji mu omogućavaju da vlada.
Režiser Marko Misirača predstavu posmatra i kao priču o društvenom pristanku na vlast i
odnosu prema kultu vođe. Polazeći od književne i pozorišne tradicije satire, od Domanovićevog
„Vođe“ do „Kralja Ibija“, Jovanović fokus ne zadržava samo na fenomenu vlasti, već ga pomjera
prema pitanju odgovornosti onih koji pristaju na podređenost.
„Ono što je meni bilo posebno interesantno jeste to što predstava ne govori samo o vlasti i
onome ko je na vlasti, nego o ljudima koji pristaju da budu robovi i da služe bilo kojem
režimu.“
Misirača ukazuje i na prepoznatljiv obrazac društava koja grade kult vođe, posebno u
balkanskom kontekstu, gdje se isti obrasci političkog i društvenog ponašanja iznova pojavljuju.
Satira i farsa, smatra on, upravo zbog svoje prividne lakoće mogu otvoriti i najosjetljivija pitanja.
“Naš mentalitet na ovim prostorima, balkanski generalno, nekako ima taj usud da mora uvek
nekako da izgradi kult ili mit vođe i imali smo u raznim istorijskim trenutcima prošlosti
iskustva, pozitivna ali češće negativna, sa tim vođama u koje smo tako gledali kao bogove. Mi
nikako da ovde na ovim našim prostorima ustanovimo ideju promene kao jednu civilizacijsku
tekovinu i mislim da ova predstava o tome govori.”
Glumac Milovan Filipović, koji u predstavi nastupa sa Bojanom Ordinačev, Tanjom Živković i
Branislavom Jerkovićem, ukazuje na univerzalnost motiva vladanja i igre moći:
„Ljudi se, otkad postoji civilizacija, igraju toga da budu vladari. Može se lako dogoditi da neko
dobije državu kao igračku i onda se igra državom, ljudima i svime što je u njoj.“
Upravo u toj igri između dječjeg i ozbiljnog, naivnog i opasnog, „Vladalac“ pronalazi prostor za
savremenu društvenu satiru. Predstava tako ne nudi jednoznačne odgovore, već publiku
suočava sa pitanjem koliko odgovornost za stanje jednog društva pripada samo onome ko
vlada, a koliko i onima koji njegovu moć prihvataju.
Pored Milovana Filipovića, Bojane Ordinačev, Tanje Živković i Branislava Jerkovića, autorski tim
predstave čine dramaturškinja i autorka teksta Jelena Jovanović, scenografkinja i
kostimografkinja Milica Đurov, kompozitor Branislav Pipović, dizajner svjetla Milivoje Buturović i
koreograf Anđelko Beroš.
Prva repriza „Vladaoca“ biće izvedena 11. septembra, u 21 čas na Trgu između crkava, čime će
publika imati još jednu priliku da pogleda predstavu koja kroz humor, grotesku i satirični
postupak govori o ozbiljnim pitanjima moći i društvene odgovornosti.
Nakon koncerta Bilje Krstić i ansambla “Bistrik”, koji je noć za pamćenje na Trgu između crkava
ispunio dobrom energijom i gdje je publika uživala u svakom trenutku, uz muziku koja spaja
tradiciju, savremeni izraz i posebnu atmosferu Starog grada, jubilarni festival u prethodnim
danima donio je i više različitih književnih i umjetničkih programa.
Akademik, prof. dr Jovan Delić govorio je o Milošu Crnjanskom, njegovom djelu, poetici i
mjestu u srpskoj književnosti. Susret jednog od najistaknutijih savremenih tumača književnosti
sa djelom Crnjanskog bio je posvećen piscu čiji opus i danas ostaje važan predmet književnih
istraživanja i tumačenja.
Poseban programski iskorak predstavljao je „Poetski eksperiment: Slovačko – južnoslovenski
pogled izvan okvira“, u kojem su Monika Necpalova i Zvonko Taneski predstavili spoj
književnosti, prevođenja, izvođačke i participativne umjetnosti i novih medija. Njihov zajednički
projekat povezuje slovačku, srpsku i makedonsku književnu scenu, dok su multimedijalni radovi,
projekcije i digitalni izraz otvorili prostor za drugačiji doživljaj savremene poezije.
Do završnice jubilarnog izdanja ostalo je još nekoliko važnih programa. Knjiga Igora Marojevića
„Majko, pusti me da idem“ biće predstavljena 12. Septembra. Autobiografsko djelo zasnovano
na istinitoj porodičnoj tragediji, koje govori o odgovornosti države, ali prije svega o sudbini
jedne porodice i gubitku koji je obilježio njen život. Knjiga je objavljena u izdanju „Štampar
Makarije“ i „Obodsko slovo“.
Promocija knjige Mitropolita Joanikija „Duh diše gdje hoće“, održaće se 13. septembra. Dan
kasnije, 14. septembra, biće održan okrugli sto „Perspektive pisanja u digitalnom dobu“,
posvećen promjenama koje digitalne tehnologije donose književnosti, autorima, čitaocima i
načinu na koji nastaje i cirkuliše savremeni tekst.
Festival „Ćirilicom“ biće završen 15. septembra razgovorom sa jednim od najznačajnijih
savremenih dramskih pisaca i autora – Dušanom Kovačevićem, kojem će tom prilikom biti
uručena nagrada „Sveti Stefan Štiljanović“, za doprinos književnosti, drami i filmu, kao i za
stvaralaštvo koje povezuje humor i tragediju, istorijsko iskustvo i savremeni život, uz snažan
odnos prema kulturnom pamćenju i srpskom jeziku.
Deseto izdanje festivala „Ćirilicom“, koji organizuju „Obodsko slovo“ i Udruženje izdavača i
knjižara Crne Gore, uz pokroviteljstvo Opštine Budva, tako u završnici nastavlja program koji je
tokom više od tri sedmice objedinio književnost, pozorište, operu, muziku, vizuelnu umjetnost i
teme kulturnog pamćenja. Svi programi festivala su besplatni.
Autor>radiotitograd.me
