Foto:Shutterstock
Prehlada, koja obično počinje blagim grebanjem u grlu, nakon koje dolazi kijanje, kašalj, curenje i zapušenost nosa, ponekad i uz povišenu temperaturu, u prosjeku traje devet dana. Lijek koji bi je jednostavno zaustavio ne postoji, međutim istraživanja pokazuju da jedna drevna metoda može da skrati trajanje simptoma, smanji širenje virusa i potrebu za antibioticima.
Prehlada pogađa praktično sve, u proseku oko tri puta godišnje. Većina ljekova koji se mogu kupiti bez recepta uglavnom samo ublažava simptome, sa često ograničenim rezultatim, dok antibiotici ne deluju na viruse koji je izazivaju.
Ipak, prema istraživanjima rađenim poslednjih godina jedna drevna metoda čini se uspješnom u suzbijanju prehlade i kod odraslih i kod djece – ispiranje nosa slanim, odnosno fiziološkim rastvorom.
Prema rezultatima tih istraživanja, ispiranje nosa ne samo da može da skrati trajanje bolesti već i da smanji prenošenje virusa na druge ljude, kao i potrebu za antibioticima. Pojedini nalazi ukazuju i na mogućnost smanjenja rizika od hospitalizacije.
Riječ je o jednostavnoj i jeftinoj metodi za koju nije potreban ljekarski recept. Ljekari je primjenjuju i kod alergija, hronične zapušenosti nosa, slivanja sekreta niz zadnji zid ždrijela i učestalih infekcija sinusa.
Praksa stara hiljadama godina
Ispiranje nosa podrazumijeva ispiranje nosne šupljine slanim rastvorom. Za to se mogu koristiti različita sredstva – od bočica sa raspršivačem ili nastavkom za ispiranje do tradicionalnog neti lonca, posude koja oblikom podsjeća na mali čajnik.
Praksa ispiranja nosa potiče iz ajurvedske tradicije, sistema tradicionalne indijske medicine čiji koreni sežu više od 5.000 godina u prošlost.
Upotreba neti lonca može se pratiti najmanje do 15. vijeka. U Sjedinjenim Američkim Državama ova metoda privukla je veću pažnju javnosti 2012. godine, nakon što je doktor Mehmet Oz demonstrirao njenu upotrebu u emisiji Opre Vinfri.
Međutim, slične metode nisu bile nepoznate ni u drugim djelovima svijeta. Drevni grčki i rimski ljekari imali su sopstvena sredstva za ispiranje nosa, a o takvim postupcima pisali su i medicinski časopisi prije više od jednog vijeka. Medicinski časopis Lanset je, na primjer, o ispiranju nosa pisao još 1902. godine.
Kako djeluje slani rastvor
Postoji nekoliko mehanizama koji bi mogli da objasne korist od ispiranja nosa. Najjednostavniji je mehaničko ispiranje nosnih prolaza.
Na taj način uklanjaju se sluz i naslage, ali i čestice virusa, alergeni i različite materije iz okruženja koje mogu da nadražuju sluzokožu.
Drugi mehanizam povezan je sa osobinama slanog rastvora i njegovom pH vrednošću. Takva sredina može da bude manje pogodna za viruse i da oteža njihovo razmnožavanje.
Ispiranje nosa može da pomogne i prirodnom odbrambenom mehanizmu organizma. Površinu nosnih prolaza prekrivaju mikroskopske strukture nalik dlačicama, poznate kao cilije.
One se kreću koordinisano i funkcionišu poput svojevrsnih pokretnih stepenica – pomažu u izbacivanju virusa, sluzi i drugih stranih čestica iz disajnih puteva. Slani rastvor pomaže da taj mehanizam ostane funkcionalan.
Simptomi kraći za oko dva dana
Jedno od najobimnijih istraživanja o ovoj metodi obuhvatilo je više od 11.000 ljudi, a rezultati su objavljeni 2024. godine u medicinskom časopisu Lanset.
Istraživanje je pokazalo da je kod ljudi koji su počeli da ispiraju nos slanim rastvorom pri pojavi prvih simptoma i to radili do šest puta dnevno, period tokom kojeg su imali simptome bolesti bio kraći za približno dva dana.
Rezultati manjih istraživanja bili su još izraženiji – u nekim studijama zabilježeno je skraćenje trajanja bolesti i do četiri dana.
Istraživanja ukazuju i na mogućnost smanjenja širenja infekcije. U jednoj studiji sprovedenoj među hospitalizovanim pacijentima, nakon što je kovid 19 potvrđen brisom nosa, pacijenti su ispirali nos slanim rastvorom na svaka četiri sata tokom 16 sati.
Kod njih je zabilježeno smanjenje količine virusa za 8,9 odsto, dok je u kontrolnoj grupi virusno opterećenje tokom istog perioda nastavilo da raste.
Nije korisno samo kod prehlade
Potencijalne koristi ispiranja nosa nisu ograničene na akutne virusne infekcije.
Metaanaliza 10 randomizovanih kontrolisanih ispitivanja pokazala je da redovna primjena ove metode kod ljudi sa alergijskim rinitisom, poznatim i kao polenska groznica, može značajno da smanji potrebu za ljekovima protiv alergije.
Prema rezultatima te analize, upotreba ljekova protiv alergije mogla je da bude smanjena za čak 62 odsto.
Ispiranje nosa koristi se i kod hronične zapušenosti, slivanja sekreta niz zadnji zid ždrela i učestalih infekcija sinusa, a jedna od potencijalno najznačajnijih koristi ove jednostavne metode mogla bi da bude smanjenje nepotrebne upotrebe antibiotika.
Izvor:DAN
