Foto:CDT/Raskrinkavanje
Portal Raskrinkavanje.me, koji je Centar za demokratsku tranziciju (CDT) pokrenuo u
oktobru 2018. godine, obilježava osam godina rada posvećenog borbi protiv
dezinformacija, propagande i medijskih manipulacija u Crnoj Gori i regionu.
Za ovih osam godina redakcija Raskrinkavanja objavila je 4.431 tekst, video-prilog i
analizu, od čega 3.954 provjere činjenica, kojima smo ukazivali na lažne vijesti,
dezinformacije, teorije zavjere i druge oblike manipulacija. Iza ovih brojeva stoje godine
svakodnevnog istraživačkog i novinarskog rada, prikupljanja dokaza i provjeravanja
informacija koje oblikuju javno mnjenje.
Osam godina Raskrinkavanja istovremeno predstavlja svojevrsnu hroniku razvoja
dezinformacija u Crnoj Gori.
Od propagandnih narativa, preko dezinformacija koje su pratile pandemiju koronavirusa,
rusku agresiju na Ukrajinu, miješanja u izborne procese, gotovo svakodnevnih pokušaja
političkog prodora iz okruženja u crnogorski medijski prostor i kontinuiranog nametanja
antievropskih narativa, do istorijskog revizionizma, manipulacija o klimatskim
promjenama i sve prisutnije zloupotrebe vještačke inteligencije.
Tokom ovih godina identifikovali smo i analizirali dezinformacije koje je objavilo više od
400 medija iz Crne Gore i regiona, ali i veliki broj manipulativnih sadržaja koji se šire
društvenim mrežama, često bez jasnog izvora i odgovornosti za njihovo objavljivanje.
Borba protiv dezinformacija za CDT i Raskrinkavanje nikada nije podrazumijevala samo
provjeravanje pojedinačnih tvrdnji. Tokom prethodnih osam godina objavili smo više od
30 istraživanja, analiza i publikacija posvećenih dezinformacijama, propagandi,
medijskim manipulacijama i stranim uticajima. Istraživali smo njihove izvore, mehanizme
širenja i posljedice po demokratske procese i društvo, ali i predlagali konkretna rješenja
za jačanje njegove otpornosti.
Osam godina kasnije, nažalost, moramo konstatovati da su problemi zbog kojih smo
pokrenuli Raskrinkavanje danas još složeniji, dok odgovarajući institucionalni odgovor i
dalje izostaje. Dezinformacije su postale sastavni dio političkih i društvenih procesa, a
nove tehnologije omogućavaju njihovu sve bržu proizvodnju i širenje.
Uprkos brojnim upozorenjima i preporukama, Crna Gora još uvijek nema dovoljno
razvijene mehanizme za zaštitu svog informacionog prostora i demokratskih procesa od
organizovanih dezinformacionih kampanja i nedozvoljenih stranih uticaja. Posebno
zabrinjava korišćenje dezinformacija za produbljivanje društvenih podjela, podsticanje
netrpeljivosti i podrivanje povjerenja u demokratske institucije.
Naše iskustvo pokazuje da su provjere činjenica važan, ali nedovoljan odgovor na ove
izazove. Borba protiv dezinformacija ne može biti prepuštena samo specijalizovanim
redakcijama i civilnom društvu. Ona zahtijeva odgovorne institucije, profesionalne
medije, transparentnije digitalne platforme i razvoj medijske pismenosti, uz punu zaštitu
slobode izražavanja.
Osmi rođendan Raskrinkavanja prilika je da zahvalimo svim novinarima i novinarkama
koji su bili dio naše redakcije, profesionalnim medijima koji dijele našu posvećenost
činjenicama i odgovornom informisanju, partnerskim organizacijama, stručnjacima i
građanima koji su nam pomagali da otkrivamo manipulacije i istrajemo u ovom
zahtjevnom poslu.
Nastavićemo da razvijamo svoje istraživačke i tehnološke kapacitete i da se zalažemo
za društvo u kojem će pravo građana na tačne i provjerljive informacije biti jedan od
temelja slobode i demokratije.
Centar za demokratsku tranziciju (CDT)
Autor:Radiotitograd.me
