Foto:Shutterstock
Iako je Crna Gora izuzetno bogata vodim resursima, odnos građana, lokalnih samouprava i države prema istim je krajnje zabrinjavajući. Rijeke, jezera i more u Crnoj Gori su u kontinuitetu izloženi zagađenju te je stanje kvaliteta voda u njima a samim tim i stanje tih ekosistema krajnje zabrinjavajuće, saopšteno je iz NVO Green Home.
Kako su istakli, najbolji pokazatelj za to je Izvještaj Agencija za zaštitu životne sredine o stanju životne sredine za 2025. koji koji daje pregled stanja kvaliteta voda u Crnoj Gori.
“Na osnovu 33 ispitivana lokaliteta i sedam elemenata kvalteta voda koji su analizirani, podaci ukazuju da je stanje voda izvan zahtijevanog statusa na čak 22 mjesta (66,7 odsto). Umjeren status kvaliteta voda, je zabilježen na 12 lokaliteta (36,4 odsto) i to na Jadranskom Slivu: Crmnica-iznad ušća, Cijevna-Dinoša, Mrtvica-srednji tok i Zeta-Danilovgrad, kao i na rijekama Dunavskog sliva: Lim-Dobrakovo, Ljuboviđa-Kovren, Popča-ispod Petnjice, Kutska rijeka-Kuti, Grlja-Vusanje, Tara-ispod Mojkovca, Veruša-ispod mosta i Ćehotina-Rabitlja”, navode.
Ono što je posebno zabrinjavajuće, naglašavaju, je loš status kvaliteta voda koji je zabilježen u sedam lokaliteta (21,2%) i to u rijekama: Morača-ispod sportskog centra i ispod Vukovaca, Zeta-Duklov most i Vranjske njive, Lim-Marsenića Rijeka, Ibar-Bać i Ćehotina- ispod PPOV i kao veoma loš status koji je zabilježen na tri lokaliteta (9,1 odsto) u rijekama: Bojana-Fraskanjel, Lim-ispod izvorišta i Ćehotina-Glava Ćehotine. Samo na 11 mjernih mjesta je zabilježen zahtijevani status kvaliteta voda od čega je vrlodobar status samo na jednoj rijeci: Bistrica Beranska-ispod Lubnica, dok je na ostalih 10 lokaliteta zabilježen dobar status.
“Ovo nije iznenađenje s obzirom da je, prema podacima Regulatorne agencije za energetiku i regulisane komunalne djelatnosti (REGAGEN) za 2024. godinu, prosječna pokrivenost stanovništva kanalizacionom mrežom iznosila 54,2 odsto. Sa druge strane, prema podacima Monstata, tokom 2025. godine evidentirano je 29,7 miliona kubnih metara otpadnih voda iz naselja, od čega je prečišćeno 13,5 miliona, dok je 16,1 milion kubnih metara ispušteno bez prečišćavanja u naše rijeke”, ocjenuju.
Kako dodaju, to znači da se 54,4 odsto evidentiranih otpadnih voda iz naselja neprečišćeno ispušta u naše potoke i rijeke dok 45,8 odsto stanovništva uopšte nije obuhvaćeno kanalizacionim sistemom od čega većina tih otpadnih voda nalazi put do vodenih recipijenata.
“Kvalitet voda je važna oblast kako iz ugla zaštite životne sredine i zdravlja građana, tako i iz ugla ispunjvanja obaveza iz Evropske agende. Evropski okvir zahtijeva kontrolu ispuštanja otpadnih voda u vodene ekosisteme kao i postizanje dobrog stanja vodnih tijela, te odgovarajuće tretiranje otpadnih voda”, ocjenjuju-
Planirano je da Crna Gora ima postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u 37 aglomeracija.
“Međutim, stanje u praksi je značajno drugačije. Prema podacima Državne revizorske institucije 10 postrojenja je operativno a ukazuje se na ozbiljne poteškoće u funkcionisanju ostalih postrojenja od čega su neka i bez posjedovanja odgovarajućih dozvola za rad. Postrojenje u Pljevljima radi u ograničenim kapacitetima. Postrojenje u Herceg Novom potrebna je rekonstrukcija. U Kolašinu realizaciju projekta prate ozbiljna kašnjenja. U Ulcinju je ovaj projekat i dalje u pripremnim fazama. U Rožajama, Plavu i Gusinju postoje ozbiljni izazovi i otvorena pitanja”, kzali su iz NVO Green Home.
Nakon puno odlaganja i izgubljenih godina postignut je pomak u Glavnom gradu, te se gradi postrojenje za Podgoricu za koje se očekuje da počne sa probnim radom 2028. godine.
“U okviru usklađivanja sa pravnom tekovinom EU u Poglavlju 27, Crna Gora je zatražila 3 prelazna perioda u ovoj oblasti. Do kraja 2035. godine potrebno je postići dobro stanje voda kroz sprovođenje propisa o prečišćavanju komunalnih otpadnih voda. Prelazni period zatražen je i za izradu planova upravljanja rizicima od poplava, kao i izgradnju kanalizacionih sistema i postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda”, dodaju.
Međutim, ističu, kada se sagleda stanje naših vodotokova sa jedne strane i cijeli niz obaveza koje treba ispuniti kao i problemi koji prate svaki pojedinačni projekat, jasno je da će ispunjavanje ovih obaveza biti jedan ozbiljan izazov za lokalne samouprave i državu.
“Obaveze ne podrazumijevaju samo izgradnju i funkcionisanje postrojenja u 37 aglomeracija nego i priključenje svih domaćinstava i privrednih subjekata na kanalizacionu mrežu, redovno održavanje i funkcinisanje postrojenja, tretman i zbrinjavanje kanalizacionog mulja. Stoga, jasno je da će uspostavljanje dobrog statusa voda biti jedan izuzetno zahtjevan i složen zadatak kojem se država i lokalne samouprava moraju odgovorno posvetiti”, zaključuju.
Ovaj tekst je izrađen uz finansijsku podršku Evropske unije. Za njegov sadržaj isključivu odgovornost snosi NVO Green Home i tekst nužno ne odražava stavove Evropske unije i Beogradske otvorene škole.
Izvor:CDM
