Foto: 2BS Forum
Crna Gora je članstvom u NATO-u izabrala svoj bezbjednosni okvir, a sada mora da dovrši drugi dio strateškog opredjeljenja – članstvo u Evropskoj uniji, koje ne smije biti projekat jedne vlade, partije ili izbornog ciklusa, već državni prioritet iznad dnevnih političkih sukoba, poručio je predsjednik Atlantskog saveza Savo Kentera na otvaranju 16. 2BS foruma u Budvi.
Kentera je upozorio da evropska bezbjednost više ne može počivati na pretpostavci da će mir trajati sam od sebe, ističući da se Evropa danas suočava sa ozbiljnim bezbjednosnim izazovima.
“Rat je ponovo u Evropi. Kritična infrastruktura je meta. Sajber napadi, sabotaže, dezinformacije i pokušaji političkog miješanja postali su instrumenti pritiska na demokratska društva. Ali ne želim da još jedno otvaranje ovog Foruma pretvorimo u spisak prijetnji. Znamo sa čim smo suočeni. Važnije je pitanje: imamo li odlučnosti da na to odgovorimo?”, kazao je Kentera.
On je ocijenio da Evropi ne nedostaju resursi, institucije ni saveznici, već sposobnost da zajedničku snagu pretvori u zajedničke odluke.
“Evropske demokratije imaju pravo da se razlikuju. Raspravljaćemo o ekonomiji, migracijama, budžetima i unutrašnjoj politici. Ali ne smijemo dozvoliti da naše razlike postanu strateška prednost onima koji žele slabiju i podijeljenu Evropu. Jedinstvo nije zahtjev da svi mislimo isto. Jedinstvo je sposobnost da, uprkos razlikama, prepoznamo šta moramo zajedno da odbranimo”, poručio je Kentera.
Naglasio je da NATO ostaje temelj kolektivne odbrane, ali da se snaga Saveza ne mjeri samo izdvajanjima za odbranu, brojem aviona ili savremenim naoružanjem, već i spremnošću saveznika da zajednički djeluju kada njihova bezbjednost bude ugrožena.
“NATO mora biti toliko snažan da niko nikada ne poželi i ne usudi se da testira njegovu odlučnost. Upravo zato ruske provokacije, sabotaže, sajber operacije i pokušaje destabilizacije ne možemo posmatrati kao izolovane incidente. Njihov efekat nije samo materijalna šteta. Njihov cilj je da testiraju naše institucije, naše jedinstvo i granice naše odlučnosti”, naveo je Kentera.
Osvrćući se na proteste, nasilne sukobe i društvene podjele u Francuskoj, Italiji i Albaniji, Kentera je istakao da pravo građana na protest nikada ne smije biti dovedeno u pitanje, ali je upozorio i na moguće pokušaje spoljnog uticaja.
“Ali bilo bi naivno vjerovati da su svi procesi koje danas posmatramo isključivo spontani i da ne postoje oni koji u evropskim krizama vide priliku za ostvarivanje sopstvenih strateških ciljeva”, kazao je Kentera.
Govoreći o evropskoj budućnosti Crne Gore, naglasio je da pristupanje Evropskoj uniji nije samo pitanje integracija, već i bezbjednosti i stabilnosti čitavog regiona.
“Crna Gora je članstvom u NATO izabrala svoj bezbjednosni okvir. Sada mora da dovrši drugi dio svog strateškog opredjeljenja: članstvo u Evropskoj uniji. To ne smije biti projekat jedne vlade, jedne partije ili jednog izbornog ciklusa. To mora biti državni prioritet iznad dnevnih političkih sukoba”, poručio je Kentera.
Prema njegovim riječima, članstvo u EU samo po sebi neće riješiti sve probleme Crne Gore, jer reforme institucija, vladavinu prava i odgovornost prema građanima niko ne može sprovesti umjesto države.
“Crna Gora mora pokazati da je spremna da ispuni obaveze. Evropska unija, sa svoje strane, mora pokazati da kredibilan proces proširenja zaista ima završnicu. Uspjeh Crne Gore bio bi mnogo više od uspjeha jedne države. Bio bi dokaz da evropska perspektiva Zapadnog Balkana nije samo obećanje, da se reforme isplate i da region ne mora ostati prostor trajnog geopolitičkog nadmetanja”, istakao je Kentera.
Poručio je da evropski put ne smije biti žrtvovan zbog kratkoročnih političkih interesa, unutrašnjih podjela ili uticaja onih kojima odgovara da Crna Gora ostane u, kako je kazao, sivoj zoni.
“Članstvo u Evropskoj uniji konačno moramo da prestanemo posmatrati kao politički cilj jedne vlade ili jedne generacije. To je naša obaveza prema onima koji dolaze poslije nas. Ne samo zbog evropskih integracija, već zbog države koju im ostavljamo. Države snažnih institucija, pravde, slobode i dostojanstvenog života”, naglasio je Kentera.
Zaključio je da najveća opasnost za Evropu nije samo snaga onih koji žele da je oslabe, već i nedostatak odlučnosti onih koji imaju mogućnost da je odbrane.
Predsjednik Opštine Budva Nikola Jovanović podsjetio je da se ovogodišnji 2BS forum održava u godini kada Atlantski savez Crne Gore obilježava dvije decenije rada, tokom kojih je, kako je rekao, doprinosio razumijevanju političkih i bezbjednosnih pitanja važnih za državu.
“Dvije decenije predstavljaju dovoljno dug period da se sagledaju promjene koje su obilježile Crnu Goru, region i međunarodne odnose. Atlantski savez je tokom tog perioda izgradio prepoznatljivu ulogu u javnom dijalogu o bezbjednosti i evropskim integracijama, dajući doprinos afirmaciji evropskog i evroatlantskog opredjeljenja Crne Gore”, naveo je Jovanović.
Govoreći o evropskom putu Crne Gore, istakao je da su međunarodne okolnosti danas znatno složenije nego u vrijeme kada je započet proces evropskih integracija.
“Rat u Ukrajini, promjene u odnosima velikih sila i sve izraženiji bezbjednosni izazovi postavili su pred evropske države pitanja koja zahtijevaju ozbiljne političke odluke i dugoročnu odgovornost. U takvim okolnostima posebno je važno da Crna Gora sačuva kontinuitet svojih strateških opredjeljenja i da unutrašnje političke razlike ne dovedu u pitanje ciljeve od trajnog interesa za državu i njene građane”, poručio je Jovanović.
On je ocijenio da iskustva Zapadnog Balkana iz prethodnih decenija pokazuju koliko politička stabilnost i bezbjednost mogu biti osjetljive, zbog čega je važno graditi odgovorne odnose među državama, uz međusobno uvažavanje i jasnu evropsku perspektivu.
“To Be Secure Forum je tokom šesnaest izdanja izgradio kontinuitet takvog dijaloga, omogućavajući da se o složenim pitanjima međunarodnih odnosa razgovara otvoreno i argumentovano, uz ozbiljno sagledavanje političkih i bezbjednosnih izazova sa kojima se suočavaju Crna Gora i naš region”, istakao je Jovanović.
Ovogodišnji 2BS forum održava se pod nazivom “Decenija rezultata: Crna Gora i Zapadni Balkan u novoj bezbjednosnoj eri Evrope”, a posvećen je ključnim izazovima evropske i regionalne bezbjednosti, budućnosti evroatlantske saradnje i jačanju otpornosti demokratskih društava.
Izvor:RTCG
