Foto:Printscreen/Youtube
Predsjednica Evropske komisije (EK) Ursula fon der Lajen izjavila je da Evropska unija (EU) otvara vrata Kanadi da postane njena prva “pridružena članica”, iako takav status nije predviđen ugovorima EU, prenosi danas novinska agencija Rojters.
Najava Fon der Lajen predstavlja značajnu promjenu politike EU. Unija se tradicionalno protivila fleksibilnim kategorijama članstva, a članice EU su u maju prilično uzdržano reagovale na predlog Njemačke da se Ukrajini ponudi pridruženo članstvo kao korak ka punopravnom članstvu, navodi Rojters.
“Partnerstva su strateški izbor za Evropu. Ali ona su i odgovor na narušavanje međunarodnog poretka zasnovanog na pravilima”, rekla je Fon der Lajen u svom godišnjem govoru o stanju EU pred Evropskim parlamentom (EP) u Strazburu.
“Na svijet gledamo na isti način: od vještačke inteligencije do klimatskih promjena, od Arktika do geopolitike. I bili smo jedni uz druge: kada je riječ o Ukrajini, odbrani, sirovinama i lancima snabdijevanja. Ali iznad svega… Evropa i Kanada vjeruju u demokratiju”, kazala je Fon der Lajen.
Kanadski premijer Mark Karni rekao je ranije ove nedjelje da Kanada želi “jedinstven savez” sa EU, ali ne i članstvo. Fon der Lajen je pozvala Karnija da joj se pridruži u Strazburu, gdje će se on u četvrtak obratiti EP-u.
Karnijeva posjeta Evropi uslijedila je nakon istorijskog pogoršanja odnosa Kanade i Sjedinjenih Američkih Država (SAD), pošto su trgovinski pregovori propali prošlog mjeseca, što je pokrenulo niz uzajamnih carinskih mjera.
“Rekla sam da hitno moramo iznova osmisliti naša partnerstva. Zato bih željela da zajedno sa vama radim na tome da Kanadi otvorimo vrata da postane prva pridružena članica EU”, rekla je Fon der Lajen.
Dodala je da će EU i Kanada sarađivati u brojnim oblastima, od proizvodnje i vještačke inteligencije do kritičnih mineralnih sirovina i energetike.
“Sarađivaćemo na inteligentnoj proizvodnji. Stvorićemo tehnološki savez. Povezaćemo naše odbrambene industrijske baze. Od Arktika ćemo napraviti vodeći zajednički projekat”, rekla je ona.
Fon der Lajen je dodala da “ovo partnerstvo nije usmjereno ni protiv koga drugog”, što bi mogao biti pokušaj da se izbjegne zaoštravanje odnosa sa američkim predsjednikom Donaldom Trampom.
“U neprijateljskom svijetu, Evropa izabrala sopstveni put”
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen počela je svoj godišnji govor o stanju Unije citirajući opis iz dana Francuske revolucije koji je dao Čarls Dikens: „Bila su to najbolja vremena, bila su to najgora vremena“.
„To je takođe dobar opis svijeta u kojem živimo“, kaže ona, dodajući da je „brzina promjena nevjerovatna“, prenio je Gardijan.
„Rekla bih da je stanje u našoj Uniji snažnije nego ikada. Istovremeno, stanje u našoj Uniji može djelovati i nesigurnije nego ikada. Ove dvije tvrdnje možda djeluju nespojivo, ali obje su tačne i odražavaju ovo izuzetno vrijeme“.
Ona kaže da je Evropa „izabrala da krene sopstvenim putem“, dok se suočava sa „složenim vremenom… velikih mogućnosti, ali i velikih opasnosti“.
Evropa se, kako navodi, „oslobađa toksične zavisnosti od ruskih fosilnih goriva“, spremnija je nego ikada da se brani i zajedno sa Ukrajinom i Grenlandom stoji uz svoje vrijednosti.
„U hladnoj i krhkoj stvarnosti današnjeg svijeta, samo Evropa može da obezbijedi istinski suverenitet Evropljanima“, poručuje ona.
„Sada se suočavamo sa otvoreno neprijateljskim svijetom“, upozorila je, u kojem su „stare pretpostavke i odnosi narušeni“.
Tu je navela „teritorijalni rat agresije“ u Ukrajini, „borbu za industrijske kapacitete“ i „narative“, kao i „vrtoglavu brzinu promjena i tehnološkog razvoja“ koji utiču na živote ljudi.
„To vidimo u usponu ekstremizma i nestajanju nijansi, čak i u načinu na koji se odnosimo jedni prema drugima. Ove stvarne brige koriste se kao oružje kako bi se napravio razdor među nama – ponekad spolja, ali prečesto i iznutra.
Ali naš put je jasan. Izgradnja nezavisne Evrope koja ima snagu da djeluje. Ništa nas od toga ne može odvratiti. Jer u ovom svijetu sudbina Evrope mora ostati u rukama Evropljana“.
Fon der Lajen je situaciju predstavila kao izbor između „nezavisne Evrope koja u ovom svijetu brani svoje vrijednosti“ i „dopuštanja da nas podijele i zavisnosti sputavaju“.
„Da li želimo da se ujedinimo oko evropske ideje da zajedno možemo da odlučujemo o sopstvenoj sudbini? Ili ćemo dozvoliti da naše demokratije potkopavaju posrednici i marionete autoritarnih režima?
Bilo da je riječ o ultranacionalistima ili antievropskim snagama, bilo da govorimo o ruskom miješanju ili dezinformacijama – nazivi se mogu razlikovati, ali njihov cilj je isti.
Oni preziru naše vrijednosti i žele da razbiju naše evropsko jedinstvo. Zato nemojmo samo da im se suprotstavimo, već se zajedno borimo za naš evropski ideal“.
Fon der Lajen kaže da je „pokretanje evropske privrede naš prioritet broj jedan“, ističući da Evropa mora bolje da iskoristi svoje ogromno tržište, industriju svjetske klase i razvijen sektor usluga.
Ona navodi da je jedinstveno tržište i dalje previše fragmentisano i da su potrebne dodatne reforme, sa ciljem da njegova izgradnja bude završena do kraja naredne godine.
„U današnjoj ekonomiji brzina je od ključnog značaja. Trajna dozvola ili određeni obrazac, priključenje na elektroenergetsku mrežu ili odluka o finansiranju – sve to može da odredi gdje će biti realizovana investicija i gdje će biti otvorena nova radna mjesta. Moramo da budemo mnogo brži“, rekla je ona.
„Moramo da elektrifikujemo Evropu“, poručuje fon der Lajen, kako bi se smanjili troškovi fosilnih goriva.
Fon der Lajen je govorila i o potrebi za reformom evropskog energetskog tržišta.
Ona je istakla da „Evropa ne može da ostane industrijska sila ako su njene cijene energije strukturno previsoke“.
Prema njenim riječima, EU je nakon početka ruske invazije punih razmjera na Ukrajinu uspješno preusmjerila svoju energetsku politiku ka čistijim izvorima energije proizvedenim u Evropi, ali je kasnije „bolno osjetila cijenu“ zatvaranja Ormuskog moreuza.
„Moramo još snažnije da se oslonimo na pristupačnu i domaću čistu energiju. Bilo da je riječ o obnovljivim izvorima ili nuklearnoj energiji, biometanu ili drugim izvorima. Tehnološki neutralno. Ali ti izvori energije moraju da nam obezbijede nezavisnost i snize cijene energije.“
Ona je rekla da „moramo da elektrifikujemo Evropu“ i smanjimo troškove uvoza fosilnih goriva.
Dodala je da veliki kapaciteti za proizvodnju obnovljive energije čekaju da budu priključeni na mrežu i da EU mora da ubrza proces njihovog povezivanja sa elektroenergetskom mrežom.
Na početku sjednice, predsjednica Evropskog parlamenta Roberta Mecola pozdravila je kanadskog premijera Marka Karnija, koji je od poslanika Evropskog parlamenta dobio dug i srdačan aplauz.
