Foto:Printscreen/RTCG
Nova runda targetiranja N1 počela je zbog izvještavanja o prijetnjama da bi Brisel mogao da zamrzne fondove namijenjene Srbiji. Vlast je odmah počela da povlači poteze kako bi to izbjegla. Ali, da li je to dovoljno i šta bi uskraćivanje tog novca značilo za građane Srbije, ali i republički budžet?
Iako srpski zvaničnici na svakom koraku bacaju drvlje i kamenje na Evropsku uniju, evropskih novčanica nisu se gadili. Milijarde su godinama stizale u okviru Plana rasta, direktno vezanog za spovođenje reformi, ali Brisel bi sada mogao da zavrne slavinu.
“Sve smo zabrinutiji zbog onoga što se dešava u Srbiji. Dijelim zabrinutost evropskih Zelenih i grupe Renew, zbog zakona koji podrivaju nezavisnost pravosuđa i represije protiv demonstranata, kao i uplitanja u nezavisnost medija. Trenutno procjenjujemo da li Srbija i dalje ispunjava uslove za isplate u okviru finansijskih instrumenata EU”, izjavila je evropska komesarka za proširenje Marta Kos.
Odmah posle ovoga, vlasti u Srbiji ekspresno su naložile da svi zakoni moraju biti usklađeni sa tekovinama EU, obećavajući da će država iz ovih stopa početi sa izmjenama spornih pravosudnih zakona. Represiju nad građanima i gušenje slobode medija nisu pominjali.
“Ja iskreno ne vjerujem da će komesarka Marta Kos tražiti zamrzavanje fondova, prije svega zato što to ne bi bilo fer”, rekla je predsjednica Skupštine Srbije Ana Brnabić.
Milijarda i po iz evropskog Plana rasta samo je jedan dio finansijske pomoći koju Srbija dobija iz Evropske unije. Taj novac ne odnosi se na tranše koje dobijaju studentski programi, lokalne samouprave ili nevladin sektor. U pitanju je novac koji najvećim dijelom ide direktno u budžet, kako bi Srbija lakše asfaltirala put u Evropu. A sa tog puta ne smije biti skretanja po ključnim pitanjima.
“Države moraju da imaju minimum garancija i osiguranja vladavine prava, slobodnih izbora, slobodnih medija da bi uopšte mogle da dostavljaju zahtjeve za takve tranše i izvještaje o sprovedenim reformskim aktivnostima”, navela je koordinatorka Nacionalnog konventa o EU Bojana Selaković.
Na sličan način Evropska unija svojevremeno je zaprijetila i državi članici – Mađarskoj, sa istovjetnim argumentima za urušavanje vladavine prava. Orban je uslovljavanje parama nazvao političkim sloganom, a ne stvarnom prijetnjom.
“Predlažem da nikada ne dođemo do tačke u Evropi u kojoj neki lideri ili birokrate mogu da posjete državu članicu da bi je ‘izribali’ zbog vladavine prava. To će proizvesti mnogo toga, ali ne i evropsko jedinstvo”, izjavio je bivši premijer Mađarske Viktor Orban 2019.
Evropa je ipak bila jedinstvena – Mađarska je nakon toga postepeno ostajala bez briselskih para zbog problema sa korupcijom i nezavisnošću pravosuđa. Odmah pošto je pobijedio Orbana na izborima, kandidat za novog premijera obećao je ubrzane reforme kako bi novac mogao da bude odblokiran.
“Naš cilj, koji smo dogovorili sa šefom delegacije Evropske komisije jeste da pošto nema vremena za gubljenje, pošto zaista nemamo vremena za gubljenje, još prije formiranja vlade pokušamo da precizno mapiramo oko čega se tačno slažemo, koji su uslovi, i koji su to uslovi koje će sljedeći saziv Narodne skupštine moći da ugradi u zakon u kratkom roku, i da sve to bude u skladu sa evropskim institucijama”, rekao je Peter Mađar.
Zbog Orbanovog konflikta sa evropskim institucijama, koje su dovele do blokade EU fondova, jedna od ključnih poruka Mađarove Tise u kampanji bila je da neće dozvoliti izolaciju Mađarske, naglašavajući da ključni razlozi leže u autoritarnosti Orbanove vlasti, ukorijenjenoj korupciji i kontroli institucija. Još jedna paralela sa Srbijom?
“Ono što je negdje tema čitave ove pobune koja drma Srbiju zadnjih godinu i po dana jesu upravo problemi u tim oblastima, i koliko god nama djelovalo da je to samo naš problem – ne, to je upravo problem onoga što su evropske vrijednosti i onoga što EU zahtijeva da određene države dostignu da bi mogle da postanu njene članice”, smatra koordinatorka Nacionalnog konventa o EU Bojana Selaković.
Selaković dodaje – da Mađarska nije već članica, nego da je, poput Srbije u postupku pristupanja, ovakva kakva je – nikad ne bi postala dio evropske porodice.
Izvor:CDM
