Od 5. do 8. oktobra 2026. godine održana je studijska posjeta Sloveniji u okviru projekta TO0WASTE – Toward Zero Waste CBC, koji se realizuje kroz Program prekogranične saradnje Interreg VI-A IPA Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora 2021–2027. Posjetu je organizovala Općina Konavle, a u njoj su učestvovali predstavnici i relevantni akteri iz Konavala, Tuzi i Mostara.
Kroz predavanja, stručne obilaske i razgovore sa domaćinima, učesnici su se upoznali sa rješenjima za odvojeno sakupljanje i obradu otpada, ponovnu upotrebu predmeta i primjenu principa cirkularne ekonomije u lokalnim zajednicama.
Primjeri dobre prakse u Ljubljani
Program je započeo 5. oktobra posjetom Gradskoj vijećnici Ljubljane, gdje je održano predavanje Odjeljenja za zaštitu životne sredine na temu „Cirkularna ekonomija i put ka klimatskoj neutralnosti Ljubljane“. Učesnici su imali priliku da se upoznaju sa pristupom ovog grada održivom razvoju i razmijene iskustva o izazovima sa kojima se suočavaju njihove sredine.
Ljubljana, dobitnica titule Evropske zelene prijestonice za 2016. godinu, prepoznata je po napretku u zaštiti zelenih površina, održivoj mobilnosti i upravljanju otpadom, kao i po opredijeljenosti za smanjenje nastanka otpada.
Centralna aktivnost drugog dana bila je stručna posjeta Regionalnom centru za upravljanje otpadom RCERO Ljubljana. Centar je počeo sa radom krajem 2015. godine i povezuje više od 40 slovenačkih opština, što ga čini značajnim primjerom međuopštinske saradnje u organizaciji sistema upravljanja otpadom.
Njegov ključni dio čine postrojenja za mehaničko-biološku obradu odvojeno sakupljenog biootpada i ostatka miješanog komunalnog otpada, dok se u centru prihvata i razvrstava i kabasti otpad.
Tokom obilaska, učesnici su vidjeli primjenu savremenih tehnologija obrade otpada i upoznali se sa mogućnostima izdvajanja korisnih materijala. U RCERO-u se iz otpada dobijaju sekundarne sirovine, kompost i gorivo iz otpada, dok se biogas nastao u procesu obrade koristi za proizvodnju električne i toplotne energije. Ovakav pristup pokazuje kako se otpad može iskoristiti kao izvor materijala i energije i na taj način smanjiti količina otpada namijenjena odlaganju.
Program u Ljubljani obuhvatio je i obilazak polupodzemnih kontejnera za otpad, čime je stručna posjeta postrojenju dopunjena uvidom u organizaciju sakupljanja otpada na gradskim javnim površinama. Učesnici su tako mogli da sagledaju različite djelove sistema, od sakupljanja otpada u domaćinstvima i urbanom prostoru do njegove dalje obrade.
Rogaška Slatina: komunalne usluge i ponovna upotreba
Trećeg dana, 7. oktobra, organizovana je posjeta Rogaškoj Slatini, koja je započela prijemom u opštini, a nastavljena obilaskom Sabirnog centra Tuncovec i predstavljanjem rada komunalnog preduzeća OKP Rogaška Slatina.
Učesnicima su predstavljeni organizacija sakupljanja pojedinih vrsta otpada, logistika i infrastruktura centra, kao i saradnja komunalnog preduzeća sa lokalnom samoupravom.
Posebnu pažnju privukao je Centar za ponovnu upotrebu, koji djeluje u okviru Sabirnog centra Tuncovec. Građani u ovaj centar mogu donijeti predmete koji im više nijesu potrebni, ali su i dalje upotrebljivi ili se mogu osposobiti za dalju upotrebu.
Učesnici su se upoznali sa primjerima popravke i pripreme predmeta za ponovnu upotrebu, čime se produžava njihov vijek trajanja i sprečava prerano uključivanje u tokove otpada. Ovaj primjer pokazuje značaj povezivanja komunalnih usluga sa aktivnostima koje građanima omogućavaju odgovornije postupanje sa predmetima koje više ne koriste.
U nastavku dana program je obuhvatio vođeni obilazak edukativno-turističke staze imanja Pomona, čime su teme održivosti i odgovornog korišćenja resursa povezane i sa ruralnim prostorom.
Centar Rog: kreativnost, popravka i održiva upotreba resursa
Posljednjeg dana studijske posjete, program je obuhvatio obilazak Centra Rog u Ljubljani, prostora namijenjenog stvaranju, učenju i razvoju praktičnih vještina.
Njegovu osnovu čine proizvodne radionice koje korisnicima omogućavaju rad sa tradicionalnim i savremenim digitalnim tehnologijama, od popravke različitih predmeta do razvoja novih proizvoda. U centru djeluju radionice za obradu drveta, metala i tekstila, kao i druge oblasti stvaralaštva, uz naglasak na društveno korisnim i ekološki odgovornim rješenjima.
Centar Rog promoviše održive načine proizvodnje i korišćenja predmeta, oslanjajući se na principe cirkularne ekonomije i zadržavanje proizvoda i materijala u upotrebi. Ovaj dio programa povezao je upravljanje otpadom sa obrazovanjem, kreativnošću i praktičnim mogućnostima ponovne upotrebe.
Značaj studijske posjete za Tuzi, Konavle i Mostar
Studijska posjeta pružila je predstavnicima partnerskih sredina priliku za sticanje novih znanja i razmjenu iskustava o različitim pristupima smanjenju nastanka otpada. Posjećeni primjeri pokazali su značaj saradnje lokalnih samouprava, komunalnih preduzeća i građana, ali i ulogu edukacije i dostupne infrastrukture u razvoju održivih navika.
Za Opštinu Tuzi, Općinu Konavle i Grad Mostar, ova posjeta predstavlja važnu osnovu za razmatranje mogućnosti unapređenja postojećih sistema upravljanja otpadom i prilagođavanja predstavljenih rješenja lokalnim potrebama i mogućnostima.
Posebno je važno da se stečena znanja ne zadrže samo na nivou razmjene iskustava, već da posluže kao podsticaj za konkretne aktivnosti u sve tri partnerske sredine. U tom procesu značajnu ulogu imaju komunalna preduzeća, nadležne opštinske i gradske službe, obrazovne ustanove, privredni subjekti, organizacije civilnog društva i drugi relevantni stejkholderi.
Od ovih aktera očekuje se da razmotre predstavljene modele i prepoznaju rješenja koja je moguće primijeniti u praksi, u skladu sa lokalnim uslovima i raspoloživim kapacitetima. To se posebno odnosi na unapređenje odvojenog sakupljanja otpada, podsticanje popravke i ponovne upotrebe predmeta, unapređenje komunalne infrastrukture i edukaciju građana o odgovornom postupanju sa otpadom.
Primjena pojedinih ideja i rješenja može doprinijeti smanjenju količina otpada koje se odlažu na deponijama, efikasnijem korišćenju resursa i razvoju održivijih navika u lokalnim zajednicama.
Stečena iskustva poslužiće kao osnova za naredne aktivnosti projekta TO0WASTE i dalje razmatranje mogućnosti primjene predstavljenih rješenja u Tuzima, Konavlima i Mostaru. Upravo kroz saradnju partnera i aktivno uključivanje relevantnih aktera moguće je obezbijediti da rezultati studijske posjete doprinesu dugoročnom unapređenju upravljanja otpadom i zaštiti životne sredine.
Projekat TO0WASTE sufinansira se u okviru programa Interreg VI-A IPA Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora 2021–2027, gdje je Opština Tuzi vodeći partner, dok Općina Konavle i Grad Mostar učestvuju kao projektni partneri.
radiotitograd.me
