Političari, predstavnici nevladinih organizacija, akademskog sektora i međunarodne
zajednice, uglavnom imaju jasan pozitivan stav prema ideji uvođenja sistema otvorenih lista
u Crnoj Gori.
Istraživanje koje je institut Damar radio za potrebe UZOR-a, pokazuje da velika većina
ispitanika, 83,3%, podržava postepeno uvođenje sistema otvorenih lista, dok 10% zagovara
momentalnu primjenu ovog sistema.
Čak 60% ispitanika je u potpunosti saglasno s tvrdnjom da bi davanje mogućnosti
građanima da biraju pojedince na listama, a ne samo političku stranku ili izbornu listu, moglo
osnažiti demokratske procese u Crnoj Gori.
Kada je u pitanju održavanje lokalnih izbora u jednom danu, ukupno 86,2% ispitanika
iskazuje podršku ovom konceptu, a na pitanje da li bi ovo rješenje unaprijedilo efikasnost i
transparentnost izbornog procesa, 62,1% ispitanika je odgovorilo u potpunosti pozitivno.
Takođe, 72,3% ispitanika podržava uvođenje direktnih izbora za organe mjesnih zajednica,
a 44,8% ispitanika se u potpunosti slaže da bi ovaj model trebao biti uključen kroz reformu
Zakona o izboru odbornika i poslanika.
Istraživanje pokazuje i da predlog za uvođenje individualnih kandidatura, ima većinsku
podršku- čak 55,2% ispitanika ga u potpunosti podržava, dok dodatnih 27,6% ima uglavnom
pozitivan stav o istom.
Istraživanje je realizovano korišćenjem online metode prikupljanja podataka, a ciljna grupa
su bili političari, članovi odbora za izbornu reformu, predstavnici nevladinih organizacija,
akademskog sektora te predstavnici međunarodne zajednice. Ukupan obuhvat iznosio je 82
ispitanika. Istraživanje je sprovedeno u periodu od 24. marta do 6. maja 2025. godine.
Za prikupljanje podataka korišćen je uzorak metodom “grude snijega” (engl. snowball
sampling). U praksi je to značilo da su inicijalno kontaktirani ispitanici u skladu sa
definisanom ciljnom grupom te su oni pozvali ili proslijedili istraživanje kolegama unutar
svojih mreža koji zadovoljavaju navedene kriterijume. Korišćeni uzorak “grude snijega”
otežava generalizaciju rezultata na širu populaciju, jer ne garantuje jednaku vjerovatnoću
uključivanja svih pripadnika ciljne grupe.
Podrška i za depolitzaciju izborne administracije
Na pitanje da li podržavaju rješenje shodno kome bi Državna izborna komisija bila
sastavljena isključivo od stručnih i nepristrasnih članova, čak 85,7% ispitanih odgovorilo je
pozitivno.
Na pitanje o centralizaciji izborne administracije, odnosno podršci većoj kontroli DIK-a nad
opštinskim izbornim komisijama, može se primijetiti da više od 3/4 ispitanika (78,6%) ima
pozitivan stav o ovoj ideju.
Svega 3,6% ispitanika ima donekle negativan stav po pitanju centralizacije izborne
administracije, što ukazuje da je prepoznata važnost unapređenja institucionalnog uticaja
koji Državna izborna komisija treba da ima u toku organizacije izbornih procesa.
Istraživanje ukazuje i na visok nivo podrške mjerama koje bi unaprijedile odgovornost u
sistemu finansiranja političkih partija i izbornih kampanja. Podsjećamo da Crna Gora još
uvijek nije izmijenila svoj Zakon o finansiranju političkih partija i izbornih kampanja, shodno
preporukama GRECO i OSCE/ODIHR, iako Evropska komisija u svom posljednjem
godišnjem izvještaju konstatuje da pravni okvir u ovoj oblasti treba mijenjati u skladu sa
evropskim standardima i preporukama međunarodnih organizacija, kako bi se unaprijedila
transparentnost, kontrola trošenja finansijskih sredstava od strane političkih partija i spriječile
zloupotrebe državnih resursa.
Većina ispitanika (64,3%) smatra i da bi veće ulaganje partijskih sredstava u ženske
organizacije povećalo učešće žena u politici, a dvije trećine smatra da bi trebalo uvesti
sankcije za političke subjekte koji ne poštuju propise o trošenju javnih sredstava
namijenjenih ženskim organizacijama.
Kompletnu analizu možete pronaći na ovom linku https://uzor.me/izvjestaj-percepcija-
politicara-i-eksperata-o-izbornom-procesu-i-izbornoj-reformi/.
Analiza je nastala u okviru projekta „Izborna reforma u fokusu: Vrijeme je!" koji Centar za
demokratsku tranziciju (CDT) realizuje u saradnji sa Udruženjem za odgovorni i održivi
razvoj (UZOR) i Udruženjem mladih sa hendikepom (UMHCG), uz podršku Evropske unije,
posredstvom Delegacije EU u Crnoj Gori.
Udruženje za odgovorni i održivi razvoj (UZOR)
Centar za demokratsku tranziciju (CDT)
