Predsjednik države vratio je na ponovno odlučivanje Zakon o izmjenama i dopunama
Zakona o unutrašnjim poslovima, koji je donijela Skupština Crne Gore 28. saziva na
Drugoj sjednici Prvog redovnog (proljećnjeg) zasijedanja u 2026. godini, dana 6. marta
2026. godine.
U nastavku integralno obrazloženje koje je upućeno Skupštini.
,,Naglašavam da u potpunosti razumijem i snažno podržavam potrebu da se
predmetnim zakonom obezbijede normativne pretpostavke za kadrovsko unaprjeđenje
policijskog sistema. Takođe, podržavam napore usmjerene na odlučno „čišćenje” službe
od pojedinaca koji svojim djelovanjem narušavaju integritet policijske profesije i
opstruiraju borbu protiv kriminala. Borba za profesionalnu i časnu policiju je najvažniji
preduslov za efikasno funkcionisanje policijske službe, ali i temelj stabilnosti cjelokupne
države. Činjenica da je za vrijeme bivšeg režima došlo do kriminalizacije dijela
bezbjednosnog sektora dodatno nas obavezuje da pažljivo biramo zakonske
mehanizme za unaprjeđenje sistema, poštujući Ustav Crne Gore i demokratske
standarde koji važe u državama EU.
S tim u vezi, nakon sagledavanja sadržine usvojenog zakona, kao i brojnih primjedbi
iznijetih od strane Evropske komisije, Udruženja pravnika Crne Gore i relevantnih
nevladinih organizacija (MANS, Institut alternativa, HRA itd.), moja je dužnost da
ukažem na problematičnost pojedinih normi:
Neusklađenost sa pravnom tekovinom EU
Odredbe usvojenog zakona nisu upodobljene sa EU Opštom uredbom o zaštiti
podataka (GDPR) i EU Direktivom o sprovođenju zakona (LED), što je zvanično
konstatovano od strane Evropske komisije. Iako EK ostavlja mogućnost naknadnog
usklađivanja do zatvaranja pregovora, sa aspekta interesa crnogorskih građana i zaštite
njihovih osnovnih prava, od krucijalne je važnosti da se zakonski okvir u ovoj osjetljivoj
oblasti odmah harmonizuje sa najvišim evropskim standardima, a ne da se taj proces
odlaže bez navođenja jasnih razloga zbog kojih se to čini.
Neusklađenost sa Ustavom u dijelu prava na odbranu i pretpostavke nevinosti
Uvođenje „bezbjednosne smetnje”, kao direktnog osnova za otkaz ili trajni gubitak
policijskog zvanja i policijskih ovlašćenja, bez sprovođenja disciplinskog postupka,
predstavlja administrativnu arbitrarnost u kojoj se ograničavaju Ustavom zagarantovana
prava (izmijenjeni član 162 Zakona o unutrašnjih poslovima). Naime, policijskom
službeniku se uskraćuje pravo da se upozna sa razlozima za utvrđivanje bezbjednosne
smetnje i da se o istoj izjasni, čime se obesmišljava zaštita pred Državnom komisijom
za žalbe i nadležnim sudovima, a ista svodi isključivo na mogućnost osporavanja odluke
u dijelu procesnih razloga.
U tom kontekstu, podsjećam da član 25 stav 3 Ustava Crne Gore jasno propisuje da
se pravo na odbranu i pretpostavka nevinosti ne mogu ograničiti, čak ni u
uslovima ratnog ili vanrednog stanja. Takođe, ukazujem da je odredbom člana 35
Ustava utvrđeno da se svako smatra nevinim dok se njegova krivica ne utvrdi
pravosnažnom odlukom suda, te da se odredbom člana 37 Ustava svakome jemči
pravo na odbranu.
Neuvažavanje stavova Evropskog suda za ljudska prava
Evropski sud za ljudska prava (npr. u predmetu Fazliyski protiv Bugarske) jasno je
zauzeo stav da bezbjednosni razlozi ne mogu biti razlog za uskraćivanje jasnog i
cjelovitog obrazloženja i pravičnog postupka.
Prejudiciranje krivice i šteta po budžet države
Zakon predviđa da radni odnos policijskom sužbeniku prestaje po sili zakona, pored
ostalih slučajeva, i kada se utvrdi bezbjednosna smetnja zbog donošenja naredbe o
sprovođenju istrage ili pokretanja krivičnog postupka za određena krivična djela.
Ovakvo rješenje direktno suspenduje ulogu suda jer Komisija formirana od strane
ministra unutrašnjih poslova, svojim mišljenjem, “presuđuje” policijskom
službeniku prije nego to pravosnažnom presudom, nakon sprovedenog krivičnog
postupka, učini sud.
U praksi će se neminovno postaviti pitanje odgovornosti države u slučajevima kada
policijski službenik na navedeni način ostane bez posla, a kasnije u krivično-sudskom
postupku potencijalno dokaže svoju nevinost. Ovakva rješenja će neizbježno dovesti
do visokih odštetnih zahtjeva koji će pasti na teret svih građana Crne Gore.
Kontradiktornost rješenja i slabljenje integriteta MUP-a
Upitna je i odredba usvojenog zakona koja omogućava da službenik, kojem je utvrđena
bezbjednosna smetnja nakon što trajno izgubi policijsko zvanje, može da bude
raspoređen u Ministarstvu unutrašnjih poslova na drugim poslovima, osim na poslovima
bezbjednosnog nadzora i bezbjednosne zaštite MUP-a (član 143b Zakona o unutrašnjih
poslovima koji se dodaje usvojenim izmjenama).
Naime, ako je za lice sa sigurnošću utvrđeno da ostvaruje kontakt sa kriminalnim
strukturama, ono je nedostojno za rad u bilo kojem državnom organu, a naročito u
MUP-u, nezavisno od vrste poslova. Integritet državnog službenika nije kategorija koja
treba da bude vezana isključivo za policijsku službu, već i za sve druge zaposlene
unutar javnog sektora.
Problematična retroaktivnost
Primjena novih, strožijih pravila na disciplinske postupke koji su započeti po starom
zakonu direktno ugrožava princip pravne sigurnosti i upitan je sa aspekta člana 147
Ustava Crne Gore koji zabranjuje povratno dejstvo zakona i drugog propisa. Iako Ustav
dopušta povratno dejstvo, kada je to u javnom interesu, isključenje vođenja
disciplinskog postupka i uvođenje potpuno novog osnova za prestanak radnog odnosa,
nakon što je postupak već otpočeo, suprotan je duhu citiranog člana Ustava.
Izostanak inkluzivnog pristupa u pripremi zakona
Smatram da u konkretnom slučaju nisu bili ispunjeni uslovi za neodržavanje javne
rasprave, propisani članom 52 stav 2 Zakona o državnoj upravi. Obrazloženje o
postojanju „vanrednih i hitnih okolnosti” demantovano je činjenicom da je Predlog
zakona u skupštinskoj proceduri bio skoro tri mjeseca (od 17. decembra 2025. godine).
Da je hitnost zaista postojala, akt bi bio usvojen neposredno po podnošenju.
Uskraćivanjem prava stručnoj javnosti i građanima da daju predloge i komentare,
narušen je demokratski princip inkluzivnosti. Neopravdano je da donosioci
odluka ignorišu argumente sopstvenih građana i relevantnih stručnjaka u ovoj
oblasti.
Vraćanjem ovog zakona na ponovno odlučivanje, omogućavam predlagaču zakona da
otkloni navedene normativne nedostatke i Skupštini Crne Gore predloži zakon koji će
biti u punom saglasju sa Ustavom i evropskim standardima.
Sa iznijetih razloga, smatram da je potrebno da se Skupština Crne Gore ponovo odredi
prema predmetnom zakonu.“
