Foto:Shutterstock
Naučnici koji proučavaju porodice sa neuobičajeno dugovječnim članovima sada sugerišu da se ključ zdravijeg starenja možda ne krije samo u pojedincima, već se proteže kroz generacije.
Dug život ne znači nužno i zdrav život. Mnogi danas žive znatno duže od prethodnih generacija, ali te dodatne godine često prate hronične bolesti, kognitivni pad ili opšta slabost.
Taj raskorak između životnog vijeka i perioda provedenog u dobrom zdravlju jedno je od najvećih pitanja sa kojima se suočavaju istraživanja starenja.
Međutim, naučnici koji proučavaju porodice sa neuobičajeno dugovečnim članovima sada sugerišu da se ključ zdravijeg starenja možda ne krije samo u pojedincima, već se proteže kroz generacije.
Tragovi u porodičnoj istoriji
Novo istraživanje, predstavljeno na godišnjoj konferenciji Evropskog društva za humanu genetiku u Geteborgu, fokusiralo se na dugovječne porodice koje učestvuju u Studiji dugovječnosti iz Lajdena. Umjesto da posmatraju samo pojedince koji su dostigli izuzetnu starost, istraživači su proučavali grupe braće i sestara iz porodica u kojima se dugovječnost pojavljuje kao zajednička osobina.
Takav pristup je važan jer starenje oblikuje više faktora, a ne samo DNK. Način života, socioekonomsko porijeklo, ponašanje i okruženje mogu uticati na to da li će neko ranije razviti bolest ili duže ostati zdrav. Zbog toga je teško razdvojiti nasleđenu zaštitu od okolnosti u kojima ljudi žive. Ipak, porodični obrasci mogu pomoći istraživačima da suze potragu.
Paskvale Piter, doktorand u grupi profesorke Eline Slagbum na Medicinskom centru Univerziteta u Lajdenu u Holandiji, izjavio je da je raniji rad tima pokazao upečatljivu razliku između potomaka dugovječnih porodica i njihovih partnera. Osobe srednjih godina čiji su roditelji bili dugovečni razvijale su kardiometaboličke bolesti u proseku 13 godina kasnije od partnera čiji su roditelji imali kraći životni vijek.
“To je jasno pokazalo da se njihov duži zdravi životni vijek prenosio na sledeće generacije”, rekao je on. U potrazi za mogućim genetskim objašnjenjima, istraživači su analizirali genome 212 grupa dugovečne braće i sestara.
To im je omogućilo da identifikuju četiri regiona genoma koji vjerovatno sadrže gene povezane sa dužim životom. “To je značilo da smo se mogli fokusirati na 350 gena umjesto na njih oko 20.000”, objasnio je Piter.
Dalja analiza ukazala je na 12 retkih genetskih varijanti koje mijenjaju proteine, a koje bi mogle biti uključene u mehanizme koji ljudima omogućavaju duži i zdraviji život. Jedna varijanta, pronađena u dvije dugovječne porodice, nalazila se u genu CGAS, koji je i ranije povezivan sa starenjem.
Gen CGAS ima ulogu u upalnim procesima. Pomaže da se pokrene odgovor organizma kada se DNK nađe na pogrešnom mjestu unutar ćelije, što se može dogoditi tokom infekcije ili oštećenja ćelija. Istraživači veruju da ova varijanta može smanjiti upalni odgovor, ali bez njegovog potpunog isključivanja.
“Vjerovatno je da su članovi ovih porodica imali samo jednu aktivnu kopiju gena CGAS, umjesto dvije, i da je to smanjilo upalni odgovor u njihovim telima, dok je i dalje bilo dovoljno za uklanjanje infekcija i popravku oštećenja, čime je doprinijelo zaštitnim mehanizmima koji omogućavaju produžen zdrav životni vijek i preživljavanje”, rekao je Piter.
Ta ravnoteža je ključna. Naučnici upozoravaju da bi potpuno blokiranje puta CGAS moglo povećati osjetljivost na infekcije i rak, dok prekomjerna aktivacija može doprinijeti hroničnoj upali i oštećenju tkiva.
Sledeći korak je testiranje ove mutacije na kili ribama, kratkovečnim kičmenjacima čiji prirodni životni vijek traje od tri do devet mjeseci.
“Kili ribe su najkratkovječniji kičmenjaci, sa prirodnim životnim vekom između tri i devet mjeseci. Njihova upotreba kao modela omogućiće nam da utvrdimo da li mutacija doprinosi produženju životnog vijeka u poređenju sa kontrolnim grupama, kao i da istražimo njene zdravstvene efekte na tkiva”, najavio je Piter.
Profesor Aleksandr Rejmon, predsednik konferencije koji nije učestvovao u istraživanju, rekao je da bi ovi nalazi mogli pomoći naučnicima da se fokusiraju na biologiju zdravog starenja. “Ovi rezultati omogućavaju našoj zajednici da se usredsredi na faktore povezane sa dugovječnošću i, što je još važnije, ukazuju na to šta bi mogli biti ključni elementi za produženje zdravog životnog vijeka svih”, rekao je Rejmon.
Za porodice koje, čini se, stare sporije od drugih, objašnjenje vjerovatno nije jednostavno. Ipak, ovo istraživanje sugeriše da retke nasledne promjene mogu pomoći u otkrivanju zašto neki ljudi ne samo da žive duže, već i ostaju zdraviji.
Izvor:DAN
