Naučnici otkrili šta se događa sa sivom masom mozga tokom menopauze

Naučnici su otkrili da se u kasnoj perimenopauzi privremeno zaustavlja uobičajeno smanjenje količine sive mase u mozgu povezano sa starenjem.

Studija, objavljena u časopisu Nature Communications, uporedila je promjene u strukturi mozga tokom tri velike hormonske životne faze: puberteta, trudnoće i menopauze. Istraživači su analizirali podatke o 1.095 mozgova, odnosno snimke prikupljene u različitim istraživanjima, kako bi pratili promjene kod pojedinaca kroz vreme.

Siva masa čini najveći dio spoljašnjeg sloja mozga, odnosno moždane kore, i sadrži tijela nervnih ćelija i njihove veze. Njena količina prirodno se mijenja tokom života. Ranija istraživanja pokazala su da se siva masa smanjuje tokom puberteta i trudnoće, što se ne smatra nužno negativnom pojavom. Naučnici smatraju da u pojedinim fazama života takve promjene mogu predstavljati svojevrsno prilagođavanje i usavršavanje neuronskih mreža, piše Live Science.

Sa starenjem se takođe bilježi postepeno smanjenje sive mase. Međutim, novo istraživanje pokazalo je da se taj proces privremeno usporava tokom prelaska u menopauzu, prenosi Danas.rs.

Istraživači su posebno analizirali 120 žena koje su tokom perioda istraživanja ušle u menopauzu. Na početku istraživanja nijedna od njih nije bila punih godinu dana bez menstruacije, dok je na drugom snimanju, približno tri i po godine kasnije, taj uslov bio ispunjen. Menopauza se definiše kao trenutak kada prođe 12 mjeseci od poslednje menstruacije.

Kod žena koje su bile u kasnoj perimenopauzi, odnosno u završnoj fazi prelaska ka menopauzi, uobičajeno smanjenje sive mase povezano sa starenjem privremeno je prestalo. Nakon menopauze taj postepeni pad ponovo je nastavljen.

Tačan trenutak u kojem dolazi do ovog zastoja razlikovao se od žene do žene, ali je obrazac bio uočljiv u cijeloj grupi ispitanica. Naučnici smatraju da bi hormonske promjene tokom menopauze mogle biti povezane sa ovim promjenama u strukturi mozga, mada istraživanje samo po sebi ne dokazuje direktnu uzročno posledičnu vezu.

Istraživanje je obuhvatilo i podatke o pubertetu i trudnoći. Kao i u ranijim studijama, naučnici su kod djevojčica koje ulaze u pubertet i kod trudnica uočili smanjenje sive mase. Međutim, ni u jednom od tih slučajeva smanjenje sive mase ne treba automatski tumačiti kao pogoršanje funkcije mozga. Jedno od mogućih objašnjenja jeste da se neuronske mreže tokom velikih hormonskih promjena reorganizuju i postaju efikasnije.

Posebno pitanje predstavljaju česte tegobe koje žene prijavljuju tokom perimenopauze i menopauze, poput osjećaja mentalne magle, zaboravnosti i problema sa koncentracijom. Novo istraživanje nije pokazalo da su promjene sive mase direktno povezane sa tim simptomima.

Autori navode da bi osjećaj mentalne magle mogao biti povezan sa promjenama nivoa hormona i poremećajima sna, ali za sada nema dovoljno dokaza da bi se utvrdilo da li postoji direktna neurološka osnova tih tegoba.

Na rezultate nisu značajno uticali ni hormonska terapija za menopauzu ni broj djece koje su žene rodile. To sugeriše da je uočeni obrazac povezan sa samom hormonskom tranzicijom, iako su potrebna dodatna istraživanja kako bi se preciznije utvrdili mehanizmi koji stoje iza njega.

Jedna od autorki istraživanja, Sofi van’t Hof sa Univerzitetskog medicinskog centra u Amsterdamu, istakla je da smanjenje sive mase ne treba automatski izjednačavati sa kognitivnim problemima. Kako navodi Live Science, istraživači smatraju da promjene u strukturi mozga tokom različitih životnih faza mogu predstavljati deo njegovog prilagođavanja hormonskim promjenama.

Istraživanje je važno i zato što pruža jedan od prvih direktnih uvida u promjene strukture ženskog mozga kroz različite velike hormonske tranzicije. Naučnici očekuju da bi buduća istraživanja mogla pomoći u boljem razumijevanju načina na koji pubertet, trudnoća i menopauza oblikuju mozak tokom života.

Autori ipak naglašavaju da postoje ograničenja studije i da su potrebna nova istraživanja kako bi se utvrdilo šta tačno izaziva uočene promjene i da li one imaju bilo kakav dugoročan uticaj na funkciju mozga.