Foto:Vlada CG
Predsjednica Evropske komisije EK Ursula fon der Lajen i komesarka za proširenje Marta Kos dolaze danas u Crnu Goru u trenutku kada država ulazi u završnicu pristupnih pregovora sa Evropskom unijom EU, ali i u novu fazu političke krize. Opozicija je prije dva dana napustila sjednicu Skupštine i najavila uskraćivanje saradnje sa parlamentarnom većinom, dok vlast poručuje da neće dozvoliti destabilizaciju parlamentarne većine. U centru sukoba su odnos prema predsjedniku Skupštine Andriji Mandiću, njegovo slanje saučešća povodom smrti ratnog zločinca Ratka Mladića.
Ursula fon der Lajen u Podgoricu dolazi u trenutku kada Crna Gora želi da napravi posljednji veliki korak ka članstvu u EU da do kraja godine zatvori sva pregovaračka poglavlja i okonča pristupne pregovore. Parlament ulazi u političku krizu koja bi mogla da postane jedan od glavnih testova za funkcionisanje crnogorskih institucija upravo u završnici evropskog procesa.
Opozicioni poslanici napustili su sjednicu Skupštine, nakon što je, prema riječima šefa poslaničkog kluba DPS-a Andrije Nikolića, parlamentarna većina uskraćivanjem kvoruma 24. septembra onemogućila izjašnjavanje o odgovornosti predsjednika Skupštine Andrije Mandića.
Nikolić je saopštio da opozicija neće bojkotovati parlament, ali da neće sarađivati niti glasati sa parlamentarnom većinom dok se ne omogući izjašnjavanje o, kako je naveo, veličanju ratnih zločinaca, odnosno dok Mandić ne osudi Ratka Mladića i prizna da je u Srebrenici počinjen genocid.
U DPS-u smatraju da je parlamentarna većina 24. septembra uskraćivanjem kvoruma spriječila raspravu i izjašnjavanje o odgovornosti predsjednika Skupštine.
Nikolić je poručio da opozicija neće učestvovati u radu parlamenta na način koji bi, prema njegovom tumačenju, stvorio privid normalnog funkcionisanja institucije dok se ne riješi pitanje Mandićevih postupaka i stavova.
„Predsjednici EK Ursuli fon der Lajen koja u četvrtak dolazi u Crnu Goru, moraćete da objasnite zašto ste birajući između evropskog puta Crne Gore i zaštite Andrije Mandića, izabrali zaštitu Mandića“, kazao je Nikolić.
On je poručio i da, prema stavu DPS-a, sa Mandićem nema suštinskog usvajanja evropskih vrijednosti, najavljujući da opozicija neće učestvovati u, kako je ocijenio, predstavi normalnog rada parlamenta.
Mandić je, sa druge strane, poručio da niko neće destabilizovati parlamentarnu većinu.
Odluku o saučešću povodom smrti Ratka Mladića obrazložio je riječima da je slijedio tradiciju koja je postojala u Crnoj Gori.
Upravo u takvom ambijentu Ursula fon der Lajen danas stiže u Podgoricu.
Predsjednica Evropske komisije sastaće se sa predsjednikom Crne Gore Jakovom Milatovićem i premijerom Milojkom Spajićem.
Dan kasnije, zajedno sa crnogorskim zvaničnicima, otvoriće novi Nacionalni koordinacioni centar Granične policije Crne Gore.
Dolazak predsjednice Evropske komisije teško se može posmatrati samo kroz protokolarni dio posjete. Crna Gora je trenutno najdalje odmakla u procesu proširenja EU, a cilj vlasti je da do kraja 2026. godine zatvori sva pregovaračka poglavlja.
Skupština je jedna od najvažnijih institucija za usvajanje zakona i sprovođenje reformi koje prate završnicu pregovora. Svaka duža politička blokada može zato imati posljedice po dinamiku ispunjavanja evropskih obaveza.
Za Evropsku uniju važno je i da institucije funkcionišu, da se reforme sprovode i da postoji politička sposobnost za donošenje odluka.
Kos između evropske agende i pitanja suočavanja sa prošlošću
Dok Fon der Lajen bude razgovarala sa crnogorskim državnim vrhom, komesarka EU za proširenje Marta Kos učestvovaće na sastanku ministara spoljnih poslova Berlinskog procesa, zajedno sa ministrima zemalja Zapadnog Balkana, državama članicama EU koje učestvuju u Procesu i predstavnicima Velike Britanije.
Kos će sa potpredsjednikom Vlade i ministrom vanjskih poslova Ervinom Ibrahimovićem i ministrom vanjskih i evropskih poslova Hrvatske Gordanom Grlićem Radmanom položiti vijence kod spomen-ploče hrvatskim logorašima u Morinju.
Logor Morinj, koji je osnovala JNA kod Kotora i koji je funkcionisao od oktobra 1991. do avgusta 1992. godine, bio je mjesto zatočenja i zlostavljanja hrvatskih državljana, među kojima i civila.
Njeno prisustvo na tom mjestu dodatno povezuje evropsku agendu sa pitanjem suočavanja sa ratnom prošlošću i regionalnog pomirenja.
NCC – konkretan primjer evropske integracije
Fon der Lajen će tokom posjete otvoriti i Nacionalni koordinacioni centar Granične policije.
Riječ je o novom operativnom centru u kojem će crnogorske službe objedinjavati i razmjenjivati informacije važne za kontrolu državne granice.
Cilj je brža i efikasnija razmjena informacija sa državama članicama EU i Frontexom, Evropskom agencijom za graničnu i obalsku stražu.
Aleksandra Obradović
Izvor:CDM
