Foto-Vlada-CG
Borba protiv organizovanog kriminala, bezbjedne granice, uređene migracije i azil, usklađena vizna politika i zaštita od terorizma i trgovine ljudima suština su pregovaračkog Poglavlja 24 – Pravda, sloboda i bezbjednost.
Osnovni cilj reformi u okviru ovog poglavlja jeste da se omogući slobodno kretanje ljudi uz istovremeno očuvanje bezbjednosti građana, prenosi agencija MINA.
Poglavlje 24 jedno je od najzahtjevnijih u pregovorima Crne Gore sa Evropskom unijom, jer država mora da pokaže ne samo da ima odgovarajuće zakone, već i da policija, tužilaštvo, granične službe i druge institucije mogu efikasno da ih primjenjuju.
Crna Gora očekuje da Poglavlje 24 privremeno zatvori u decembru 2026. godine.
Šta obuhvata Poglavlje 24?
Poglavlje 24 obuhvata veliki broj oblasti koje su direktno povezane sa bezbjednošću i slobodom kretanja.
Među njima su:
borba protiv organizovanog kriminala;
kontrola granica;
migracije i azil;
vizna politika;
borba protiv trgovine ljudima;
policijska i pravosudna saradnja;
borba protiv terorizma;
sprečavanje krijumčarenja i drugih oblika prekograničnog kriminala.
Suština ovog poglavlja je da Crna Gora izgradi sistem sposoban da štiti svoje građane, kontroliše granice i efikasno sarađuje sa institucijama država članica EU.
Zašto je ovo poglavlje važno građanima?
Uspješna primjena reformi iz Poglavlja 24 trebalo bi da znači bezbjedniju državu i efikasnije institucije.
Bolja policijska i međunarodna saradnja povećava sposobnost države da se bori protiv organizovanih kriminalnih grupa koje djeluju preko granica.
Efikasnija kontrola granica smanjuje prostor za krijumčarenje ljudi, droge, oružja i druge ilegalne aktivnosti.
Uređen sistem migracija i azila omogućava državi da kontroliše migracione tokove, a istovremeno zaštiti ljude kojima je potrebna međunarodna zaštita.
Za građane članstvo u evropskom sistemu pravde i bezbjednosti znači i snažniju saradnju crnogorskih institucija sa policijama, tužilaštvima i drugim organima država članica EU.
IBAR i završna mjerila
Pozitivan IBAR iz juna 2024. godine omogućio je da za Poglavlje 24 budu utvrđena tri završna mjerila.
Ona se odnose na rezultate u oblasti migracija, azila, vizne politike i kontrole granica, zatim na suzbijanje i prevenciju organizovanog kriminala, kao i na usklađivanje antiterorističke politike sa zakonodavstvom EU.
Šefica Radne grupe za Poglavlje 24 Jovana Mijović saopštila je da je Crna Gora realizovala više od 90 odsto obaveza koje proizlaze iz završnih mjerila.
Preostale obaveze su, prema njenim riječima, jasno definisane i na njima se intenzivno radi.
Organizovani kriminal kao ključni test
Jedan od najvažnijih zahtjeva u Poglavlju 24 jeste da Crna Gora pokaže konkretne i održive rezultate u borbi protiv organizovanog kriminala.
To podrazumijeva efikasne istrage, krivično gonjenje i sudske postupke protiv organizovanih kriminalnih grupa, ali i finansijske istrage i oduzimanje imovine stečene kriminalom.
Evropska unija procjenjuje da li institucije imaju kapacitet da kriminalne strukture ne samo procesuiraju već i da im oduzmu finansijsku moć.
Posebno je važna međunarodna saradnja, jer organizovane kriminalne grupe često djeluju u više država.
Granice, migracije i azil
Crna Gora mora da pokaže da je sposobna da efikasno upravlja mješovitim migracionim tokovima i pravilno kontroliše granice.
To podrazumijeva odgovarajuće granične i prihvatne kapacitete, borbu protiv ilegalnih migracija i krijumčarenja migranata, kao i funkcionalan sistem azila.
Država mora da obezbijedi adekvatan broj službenika i dovoljne kapacitete za prijem osoba koje traže međunarodnu zaštitu.
Cilj nije zatvaranje granica, već uspostavljanje sistema koji omogućava zakonito i bezbjedno kretanje ljudi.
Vizna politika
Jedna od obaveza Crne Gore je i potpuno usklađivanje vizne politike sa politikom Evropske unije.
To znači da Crna Gora mora postepeno da uskladi spisak država čijim državljanima je potrebna viza sa zajedničkom viznom politikom EU.
Vlada je zbog toga odlučila da od 1. novembra 2026. uvede vize državljanima Rusije, Bjelorusije, Turske, Kine i Saudijske Arabije.
Takve odluke mogu imati ekonomske posljedice, posebno za turizam, ali predstavljaju dio obaveza koje Crna Gora preuzima na putu ka članstvu.
Šta znači više od 90 odsto ispunjenih obaveza?
Podatak da je realizovano više od 90 odsto obaveza ne znači automatski da je Poglavlje 24 spremno za zatvaranje.
Evropska unija procjenjuje ne samo broj formalno ispunjenih aktivnosti, već i njihov kvalitet i rezultate u praksi.
Zato završetak preostalih obaveza mora biti praćen dokazima da institucije funkcionišu i da su promjene održive.
Konačnu odluku o privremenom zatvaranju poglavlja donose države članice EU.
Šta građani dobijaju?
Za građane uspješna reforma u okviru Poglavlja 24 treba da znači manje prostora za organizovani kriminal i krijumčarenje, efikasniju policiju i bolje kontrolisane granice.
Bolja međunarodna razmjena podataka i saradnja sa evropskim institucijama treba da omoguće brže otkrivanje i procesuiranje kriminalnih grupa.
Uređen sistem migracija i azila doprinosi većoj bezbjednosti, ali i boljoj zaštiti ljudskih prava.
Cilj Poglavlja 24 zato nije samo ispunjavanje evropskih mjerila, već stvaranje sistema koji dugoročno povećava sigurnost građana.
Mit VS Činjenica
MIT: „Poglavlje 24 se svodi samo na policiju i borbu protiv kriminala.“
ČINJENICA: Ono obuhvata i granice, migracije, azil, vize, trgovinu ljudima, terorizam i međunarodnu policijsku i pravosudnu saradnju.
MIT: „Ako je ispunjeno više od 90 odsto obaveza, poglavlje je praktično zatvoreno.“
ČINJENICA: Evropska unija procjenjuje i kvalitet primjene i konkretne rezultate. Formalno ispunjena aktivnost nije dovoljna ako sistem u praksi ne funkcioniše.
MIT: „Usklađivanje vizne politike znači da Crna Gora više ne može da vodi sopstvenu politiku.“
ČINJENICA: Članstvo u EU podrazumijeva zajedničku viznu politiku i zajednička pravila u oblasti slobode, pravde i bezbjednosti. Crna Gora kao buduća članica učestvovaće i u njihovom kreiranju.
MIT: „Zatvaranjem Poglavlja 24 završava se borba protiv organizovanog kriminala.“
ČINJENICA: Borba protiv kriminala je trajna obaveza države. Zatvaranje poglavlja samo potvrđuje da je dostignut nivo spremnosti potreban za završetak pregovora.
MIT: „Slobodno kretanje ljudi znači slabiju kontrolu granica.“
ČINJENICA: Evropski sistem podrazumijeva manje prepreka za zakonito kretanje, ali snažniju i koordinisaniju kontrolu spoljne granice, uz bolju razmjenu podataka i procjenu rizika.
Kako provjeriti
Evropska komisija – dokumenti o Poglavlju 24;
Zajednička pozicija EU za Poglavlje 24;
Godišnji izvještaji Evropske komisije o Crnoj Gori;
IBAR za poglavlja 23 i 24;
Ministarstvo evropskih poslova Crne Gore;
EUR-Lex – zvanična baza zakonodavstva Evropske unije.
