Naučnici na tragu uzroka neizlječivih bolesti crijeva

Naučnici u Velikoj Britaniji počeli su da koriste jedinstveni mikroskop za koji se nadaju da će im pomoći da otkriju šta se tačno događa u crijevima osoba obolelih od teških upalnih bolesti.

Uređaj nazvan Curie omogućava prikaz djelova ćelija koji su do sada bili premali da bi se jasno posmatrali klasičnim svjetlosnim mikroskopom. Radi sa deset puta većom rezolucijom i može da prikaže detalje veličine svega 20 nanometara.

Istraživači sa Instituta Rozalind Frenklin u Oksfordširu nadaju se da će pomoću njega bolje razumjeti nastanak upalnih bolesti crijeva, prije svega Kronove bolesti i ulceroznog kolitisa, prenosi Slobodna Dalmacija.

Vidi ono što je do sada bilo skriveno

Upalne bolesti crijeva su hronična stanja kod kojih imunski sistem napada probavni trakt. Mogu da izazovu jake bolove, dugotrajnu dijareju, umor, gubitak tjelesne mase i krv u stolici, a kod dijela pacijenata neophodni su bolničko liječenje i operacije.

Bolesti se često dijagnostikuju između 15. i 40. godine, upravo u periodu školovanja, rada, zasnivanja porodice i najaktivnijeg dijela života.

Postoje ljekovi kojima se upala može držati pod kontrolom, ali terapija ne djeluje jednako kod svih pacijenata. Kronova bolest i ulcerozni kolitis za sada se smatraju neizlječivim hroničnim bolestima.

Jedan od problema je to što naučnici još ne razumiju u potpunosti sve procese koji dovode do oštećenja zida crijeva. Upravo bi tu Curie mogao da donese važan pomak.

Mikroskop omogućava istraživačima da posmatraju proteinske komplekse koji pomažu ćelijama da stvore zaštitnu barijeru na površini unutrašnjih organa. Ako se ta zaštita poremeti, bakterije i druge materije mogu lakše da prodru kroz zid crijeva i izazovu pretjeranu reakciju imunskog sistema.

Koristi tehniku nagrađenu Nobelom

Curie radi pomoću metode stimulisanog osiromašenja emisije, poznate kao STED mikroskopija. Reč je o tehnologiji za čiji su razvoj naučnici 2014. godine dobili Nobelovu nagradu za hemiju.

Prvi laserski zrak aktivira fluorescentne oznake postavljene na djelove ćelija koje naučnici žele da posmatraju. Drugi zrak, oblikovan poput prstena, gasi fluorescenciju oko ciljanog područja. Na kraju ostaje vidljiva izuzetno mala središnja tačka, što omogućava mnogo oštriju sliku od one dobijene uobičajenim mikroskopom.

Uređaj ima i posebna prilagodljiva ogledala koja ispravljaju izobličenja nastala prolaskom svjetlosti kroz uzorak. Zahvaljujući tome, naučnici mogu da zavire dublje u deblje komade tkiva i minijaturne organe uzgojene u laboratoriji. Uzorci se mogu održavati na temperaturi ljudskog tijela, pa je moguće posmatrati žive ćelije u uslovima sličnim onima u organizmu.

Put ka preciznijim terapijama

Naučnike posebno zanima kako se proteinske strukture koje održavaju zaštitnu barijeru crijeva menjaju od razvoja fetusa do odraslog doba. Promena njihove građe može promijeniti i način na koji funkcionišu, a upravo bi se u tim sitnim razlikama mogao kriti jedan od ključeva za razumijevanje bolesti.

Ako istraživači uspiju da utvrde koje se strukture mijenjaju kod oboljelih i na koji način, u budućnosti bi mogli da se razvijaju ljekovi usmjereni na konkretan poremećeni proces, umjesto terapija koje uopšteno potiskuju aktivnost imunskog sistema.

Ipak, Curie sam po sebi nije lijek i njegovo predstavljanje ne znači da je pronađen način za izlječenje Kronove bolesti ili ulceroznog kolitisa. Riječ je o istraživačkom alatu koji bi tek trebalo da pomogne naučnicima da bolje razumiju mehanizme bolesti.

Upravo bi to razumijevanje, međutim, moglo da bude prvi korak ka preciznijem liječenju i terapijama koje će pacijentima pružati bolje rezultate uz manje neželjenih posledica.