Foto:Skupština CG
Jačanje regionalne saradnje, evropske integracije i istorijskih veza Crne Gore i Italije
Poslanik Gordan Stojović, šef delegacije Skupštine Crne Gore pri Parlamentarnoj dimenziji
Centralnoevropske inicijative, učestvovao je na svečanoj konferenciji povodom obilježavanja
tridesete godišnjice osnivanja Izvršnog sekretarijata CEI-a, održanoj 17. marta 2026. godine u
Trstu.
Konferenciju je otvorio generalni sekretar Centralnoevropske inicijative Franko Dal Mas, a
učesnicima su se potom obratili ministar vanjskih poslova Republike Italije Antonio Tajani,
predsjednica Odbora za vanjske poslove i odbranu Senata Republike Italije Stefanija Kraksi, šef
italijanske delegacije u Parlamentarnoj dimenziji CEI Salvatore Kajata, predsjednik regije
Friuli Venecija Đulija Masimilijano Fedriga i predsjednik Instituta za međunarodne odnose
Mikele Valensize. U okviru prvog panela, posvećenog ulozi CEI-a u pripremi terena za
proširenje EU i jačanju regionalne saradnje, ključno obraćanje imala je ministarka vanjskih
poslova Rumunije Oana Țoiu, kao predstavnica predsjedavajuće države CEI-em, a na panelu su
učestvovali i ministri vanjskih poslova Srbije, Ukrajine, Moldavije, Slovenije, Bosne i
Hercegovine i Hrvatske. Drugi panel bio je usmjeren na stratešku budućnost CEI-a i ulogu
Sekretarijata u obezbjeđivanju institucionalnog kontinuiteta i veće vidljivosti organizacije.
Na konferenciji je poručeno da Inicijativa ima strateški značaj kao platforma za regionalno
povezivanje, ekonomski razvoj i podršku evropskim integracijama, sa naglaskom na Zapadni
Balkan, Ukrajinu i Moldaviju. Istaknuta je uloga CEI-a u povezivanju regionalnih formata poput
Savjeta za regionalnu saradnju, SEECP-a i Inicijative tri mora, kao i posvećenost vladavini prava
kroz novi program Falkone-Borselino u oblasti pravne diplomatije. Ministar Tajani je proširenje
EU označio kao apsolutni strateški prioritet, najavio pristupanje Italije Inicijativi tri mora kao
ključnog partnera i istakao značaj projekata regionalne povezanosti poput koridora IMEC.
Naglašena je i potreba za jačanjem usmjerenja organizacije u narednoj deceniji, uključujući
izradu novog Akcionog plana i politički posvećeniji odnos s Evropskom unijom.
Na marginama konferencije, poslanik Stojović imao je susrete sa ministrom vanjskih poslova
Italije Antoniom Tajanijem i italijanskom senatorkom Stefanijom Kraksi. U razgovoru sa
ministrom Tajanijem, poslanik Stojović je posebno istakao njegov strateški doprinos realizaciji
prve faze podmorske energetske interkonekcije — najvećeg infrastrukturnog projekta EU na
Balkanu — koja, spajajući dvije obale, postaje najkonkretniji simbol evropske integracije Crne
Gore i regiona posredstvom Italije. Tokom sastanka sa senatorkom Kraksi, Stojović se osvrnuo
na Protokol o razumijevanju o parlamentarnoj saradnji, potpisan na inicijativu italijanske strane,
ističući ga kao temelj za dalji razvoj parlamentarnog dijaloga između dvije zemlje. Evropska
integracija Crne Gore potvrđena je kao zajednički strateški prioritet, uz CEI kao platformu koja
tu posvećenost pretvara u konkretno djelovanje.
Tokom boravka u Trstu, upriličena je i posjeta grobu Evgenija Popovića, na istorijskom groblju
Svete Ane, u cilju odavanja počasti jednom od najznačajnijih, a danas gotovo zaboravljenih
pregaoca crnogorske diplomatije — čovjeku koji je kao konzul Knjaževine Crne Gore u Rimu od
1879. do 1914. godine bio ključni oslonac crnogorskog državnog prisustva u Evropi, štiteći
interese svoje domovine i njenih građana u jednom od najvažnijih lučkih i trgovačkih središta
Sredozemlja, koji je učestvovao u sklapanju dogovora o privrednoj saradnji Italije i Crne Gore, a
potom obavljao i najviše državne funkcije kao predsjednik crnogorske Vlade i ministar
inostranih poslova (1917–1919), te čijim zalaganjem je Crna Gora, uprkos skromnim resursima
mlade države, održavala diplomatski glas u srcu Austrougarske monarhije i na široj evropskoj
sceni.
Poslanik Stojović obišao je i opštinu Sesto al Regena (Sesto al Reghena) u regiji Friuli Venecija
Đulija, gdje se susreo s predsjednicom Opštine Zaidom Franćesketi. Ova opština je istorijski
povezana s Bokom Kotorskom zahvaljujući pomorsko-plemićkoj porodici Burović — bokeško-
kotorskom bratstvu iz Perasta, čiji se jedan ogranak, pod imenom Burovich de Szmajevich,
preselio na mletačku kopnenu stranu i za pomorske i vojne zasluge stekao grofovski naslov i
feudalne posjede u Sesto al Regena. Palata Burović (Palazzo Burovich) i danas se nalazi u srcu
Opštine i služi kao njen sastavni dio — u njoj je smješteno Odjeljenje za građanska stanja. U
srdačnom razgovoru, poslanik Stojović i predsjednica Opštine Franćesketi razmijenili su
saznanja o zajedničkom nasljeđu porodice Burović i izrazili obostrano interesovanje za jačanje
kulturnih veza i saradnje između ove opštine i Boke Kotorske.
Takođe, upriličena je posjeta Palati Gopčević na Velikom kanalu — zdanju koje je 1850. godine
podigao Spiridon Gopčević, potomak ugledne porodice porijeklom iz sela Podi iznad Herceg
Novog. Palata danas služi kao sjedište Gradskog pozorišnog muzeja „Karlo Šmidl".
Ovaj boravak u Trstu bio je još jedna potvrda kontinuiteta diplomatskih, političkih i kulturnih
veza između Crne Gore i Italije, uz snažan fokus na savremenu saradnju i zajedničku evropsku
perspektivu regiona.
Autor:Radiotitograd.me
