Savjet omladinskih inicijativa Predsjednika Crne Gore pozvao je nadležne institucije da autentična politička zastupljenost Roma bude jedan od prioriteta nastavka izborne reforme i da se preduzmu konkretni koraci kako bi romska zajednica dobila svog autentičnog predstavnika u Skupštini Crne Gore.
U Savjetu podsjećaju da novi godišnji izvještaj Evropske unije o ljudskim pravima i demokratiji ponovo ukazuje na položaj Roma i Egipćana kao jedne od najranjivijih grupa u Crnoj Gori. Te zajednice, kako navode, i dalje se suočavaju sa diskriminacijom, govorom mržnje i zločinima iz mržnje.
EU zaštitu manjinskih prava, kulturnih prava i zaštitu od diskriminacije prepoznaje kao važne obaveze Crne Gore u okviru Poglavlja 23 i njenog evropskog puta, ističu iz Savjeta.
Podsjećaju da su 8. aprila ove godine pokrenuli inicijativu za izmjene i dopune Zakona o izboru odbornika i poslanika, sa ciljem obezbjeđivanja autentične zastupljenosti romske zajednice u parlamentu. Predloženo je da se članom 94 Zakona omogući da najuspješnija izborna lista za izbor poslanika pripadnika romskog naroda, ukoliko osvoji najmanje 0,35 odsto važećih glasova, stekne pravo na jedan poslanički mandat.
Prema podacima popisa stanovništva iz 2023. godine, Romi čine 0,9 odsto stanovništva Crne Gore. Istovremeno, od uvođenja višestranačkog sistema romska zajednica nije imala autentičnog predstavnika u Skupštini Crne Gore.
U Savjetu ocjenjuju da takvo stanje ograničava mogućnost da se potrebe i problemi romske zajednice neposredno artikulišu u instituciji u kojoj se donose zakoni i ključne političke odluke.
„Autentična zastupljenost otvara prostor za snažniju političku participaciju, veće povjerenje u institucije i aktivnije uključivanje mladih Roma u društveni i politički život“, navode iz Savjeta.
Prema njihovoj ocjeni, takvo rješenje predstavljalo bi važan korak u borbi protiv dugotrajne marginalizacije, etničke distance i diskriminacije, ali i u izgradnji društva u kojem svi građani imaju stvarnu mogućnost da učestvuju u donošenju odluka.
Savjet ukazuje i na to da Crna Gora već ima zakonski model kojim se kroz niži izborni prag omogućava autentična zastupljenost brojčano malih manjinskih zajednica. Zbog toga smatraju da postoje pravni, društveni i politički razlozi da sličan mehanizam bude obezbijeđen i romskoj zajednici.
„Evropski put Crne Gore mjeri se kvalitetom institucija, vladavinom prava i sposobnošću države da svakom građaninu garantuje jednaka prava i dostojanstvo“, poručuju iz Savjeta.
Očekuju da inicijativa za autentičnu zastupljenost Roma dobije konkretan institucionalni epilog i postane dio izborne reforme kojom bi Crna Gora dodatno potvrdila svoj građanski, multikulturalni i evropski karakter.
