Centar za demokratsku tranziciju (CDT) poziva na punu transparentnost procesa koji bi
mogao dovesti do promjene vlasništva nad dijelom medija koji su poslovali u okviru
United Grupe, uključujući objavljivanje podataka o stvarnim vlasnicima kapitala,
vlasničkoj strukturi i izvorima finansiranja transakcije.
Fond Alpac posljednjih dana javnosti šalje poruke da će ova akvizicija dodatno osnažiti
evropski karakter medijskog tržišta. Međutim, dešavanja koja su prethodnih mjeseci
pratila ovaj proces u Srbiji i drugim državama regiona pokazuju da su potrebni odgovori
na neka važna pitanja.
Najuticajnije organizacije civilnog društva u Srbiji već su izrazile zabrinutost zbog ove
transakcije i upozorile na moguće posljedice po nezavisno novinarstvo, ukazujući i na
političke i poslovne veze potencijalnog kupca sa centrima moći koji imaju izražen interes
za oblikovanje medijskog prostora u Srbiji. Te reakcije ne bi trebalo ignorisati ni u Crnoj
Gori, posebno imajući u vidu ranija istraživanja međunarodnih medija o političkim i
finansijskim vezama povezanim sa kupovinom Euronewsa, medija kojim upravlja ista
investiciona grupa.
Ovo nije pitanje obične komercijalne transakcije između privatnih kompanija. Televizije
sa nacionalnim pokrivanjem nijesu samo zgrade, studija, kamere i oprema. One emituju
program na osnovu javno dodijeljenih dozvola i koriste ograničen javni resurs –
radiofrekvencijski spektar. Zato vlasništvo nad takvim medijima nije isto što i vlasništvo
nad većinom drugih privrednih društava, već predstavlja pitanje od javnog interesa sa
direktnim posljedicama na pravo građana da budu informisani.
Crnogorsko zakonodavstvo već prepoznaje značaj transparentnosti vlasništva u
medijima, kada kao uslov za izdavanje odobrenja za emitovanje ali i osnov za njegovo
oduzimanje propisuje da se ono ne može izdati stranim pravnim licima koja se
pojavljuju kao neposredni ili posredni osnivači kada su registrovana u državama u
kojima nije moguće utvrditi porijeklo osnivačkog kapitala.
Ova norma jasno saopštava namjeru zakonodavca, a učinkovitost zakonskih
mehanizama kontrole kod promjena vlasništva biće istovremeno i provjera kvaliteta i
postojećeg regulatornog okvira.
Agencija za zaštitu konkurencije i Agencija za audiovizuelne medijske usluge dužne su
da u okviru svojih nadležnosti obezbijede što veću transparentnost procesa i javnosti
učine dostupnim informacije od značaja za razumijevanje njegovih posljedica na
medijski pluralizam, uredničku nezavisnost i koncentraciju medijskog uticaja.
Zbog ovoga je važno i da Crna Gora što prije uskladi svoje zakonodavstvo sa
Evropskim zakonom o slobodi medija (EMFA), na šta CDT kontinuirano ukazuje. Da je
taj posao već završen, građani bi danas imali veće garancije transparentnosti medijskog
vlasništva. Naime, Evropska unija kroz savremene propise sve više insistira na tome da
građani znaju ko kontroliše medije i da se prilikom velikih promjena vlasništva
procjenjuje njihov uticaj na medijski pluralizam i uređivačku nezavisnost.
CDT poziva Evropsku komisiju da ovaj proces pažljivo prati u okviru procjene
spremnosti Crne Gore za članstvo u Evropskoj uniji. Bilo bi paradoksalno da država
postane članica EU bez mehanizama koji omogućavaju punu transparentnost stvarnog
vlasništva nad medijima i procjenu uticaja velikih medijskih transakcija na pluralizam,
dok istovremeno ostaje nejasno ko kontroliše medije od posebnog značaja za
informisanje građana, kojim kapitalom i sa kakvim interesima.
Ovo pitanje dodatno dobija na značaju imajući u vidu da Crnu Goru naredne godine
očekuju izbori koji će imati važan uticaj na dalji tok evropskih integracija. Upravo zato je
važno da se najviši standardi transparentnosti, medijskog pluralizma i zaštite od
nedozvoljenih uticaja primjenjuju prije, a ne nakon izbornog procesa kaže se u saopštenju koje potpisuje Dragan Koprivica, izvršni direktor CDT-a
