Foto: MERS
Socio-ekonomski forum posvećen Nacionalnom parku Prokletije, održan u Plavu, umjesto da bude korak ka unapređenju života lokalne zajednice i održivom razvoju područja, pokazao je brojne slabosti u funkcionisanju institucija i odnosa prema ovom zaštićenom prostoru.
Kako navode iz nevladine organizacije Drvoprerađivači Plav, forum je obilježila slaba posjećenost i izostanak ključnih institucija – lokalne samouprave, vatrogasne službe, komunalne policije, Turističke organizacije i drugih subjekata koji bi trebalo da budu partneri u radu Nacionalnog parka.
„Takav odziv pokazuje koliko malo povjerenja postoji između građana i uprave NP Prokletije. Na forumu se ponovo čulo da se nadležnosti prebacuju između Parka i Opštine, dok putevi i objekti ostaju neuređeni“, navodi se u saopštenju.
Jedan od najozbiljnijih problema, kako ističu iz NVO, jeste širenje zaraze potkornjakom u šumama Nacionalnog parka. Na lokalitetima Babino Polje – Treskavac i Trokus – Ribljak zabilježena je zaraza u čak 154 odjeljenja, dok je do sada doznačeno svega 6. Oko 9.000 kubika sanitarnog drveta stoji neiskorišćeno, a zaraza se širi prema Košutici, Hridu, Treskavcu, Bjelaju, Ribljaku i Šćapici.
„Institucije ne reaguju, iako Zakon o zaštiti prirode jasno propisuje obavezu sanacije u slučaju pojave štetočina. Nečinjenje u ovom slučaju znači direktno kršenje zakona i ugrožavanje šumskog ekosistema“, poručuju iz organizacije.
Građani su tokom foruma istakli i nezadovoljstvo zbog, kako navode, preuske orijentacije uprave NP Prokletije na turizam, dok se poljoprivreda, drvoprerada i stočarstvo – ključne grane lokalne ekonomije – zanemaruju.
„Bez podrške tradicionalnim djelatnostima nema ni stvarnog razvoja ovog kraja. Turizam ne može biti jedini oslonac, posebno ako infrastruktura i putevi propadaju“, poručili su učesnici.
Dodatne komplikacije stvara i činjenica da još nije razriješeno razgraničenje između državne i privatne imovine unutar parka, što otvara brojna pravna i imovinska pitanja. Istaknuto je i da se pojedine odluke donose na osnovu satelitskih snimaka, bez terenskog rada, što, prema šumarskoj struci, dovodi do pogrešnih procjena.
Zbog geografskog položaja, Prokletije imaju potencijal za razvoj prekogranične saradnje sa Kosovom i Albanijom, ali se, kako se čulo, konkretni koraci ne vide. Otvaranje graničnog prelaza Murino–Čakor–Peć ocijenjeno je kao prioritetno za kontrolu turističkog prometa i razvoj lokalne ekonomije.
Iako Plan upravljanja NP Prokletije 2021–2025 predviđa razvoj infrastrukture, poljoprivrede i turizma u skladu s principima održivog razvoja, iz civilnog sektora upozoravaju da je veliki dio tog dokumenta prepisan iz ranijih verzija, te da većina planiranih aktivnosti nije realizovana.
„Jaz između planova na papiru i realnog stanja na terenu sve je veći. Bez uključivanja lokalne samouprave i građana, Prokletije neće postati pokretač razvoja, već primjer institucionalne inertnosti“, upozoravaju iz NVO Drvoprerađivači Plav.
Postavljaju pitanje koje, kako kažu, „brine sve građane“: „Ko je dao dozvole da se tri pitke rijeke stave u cijevi za potrebe izgradnje hidrocentrala?“
NVO traži da se javnosti saopšti ko je iz Ministarstva ekologije, Agencije za zaštitu životne sredine i Nacionalnog parka Prokletije potpisao saglasnosti za te projekte.
„Građani imaju pravo da znaju imenom i prezimenom ko stoji iza odluka koje ugrožavaju najvredniji resurs – vodu“, zaključuje se u saopštenju koje potpisuje Nedžad Cecunjanin, predsjednik NVO Drvoprerađivači Plav.
Izvor:CDM
