Foto:Banka hrane
Povodom 29. septembra – Međunarodnog dana svjesnosti o gubitku i bacanju hrane, Banka hrane Crne Gore upozorava da bacanje jestive hrane više ne smije biti tretirano kao pitanje pojedinačne odgovornosti, već kao ozbiljan socijalni, ekološki i ekonomski problem koji zahtijeva sistemsko rješenje države.
Kada hrana koja je bezbjedna za upotrebu završi na otpadu, ne gubi se samo hrana. Bacaju se novac, rad i prirodni resursi uloženi u njenu proizvodnju, dok se istovremeno dodatno opterećuje životna sredina.
Crna Gora nema sistemskog nacionalnog mjerenje bačene hrane. Prema procjenama UN-ovog indeksa bacanja hrane, prosječan građanin Crne Gore godišnje baci izmedju 70 i 80 kilograma hrane, dok se na nivou države procjenjuje da se baca oko 50 hiljada tona hrane godišnje.
Istovremeno, prema dostupnim podacima, 20,9% stanovništva Crne Gore živi u riziku od siromaštva, dok je taj rizik posebno izražen među djecom i iznosi 26 ,2 %.Zato je neprihvatljivo da jestiva hrana završava na smetlištu dok porodice nemaju dovoljno za kvalitetne obroke.
Bacanje hrane ima i snažnu socijalnu dimenziju. Svaki kilogram bezbjedne hrane koji se može donirati predstavlja propuštenu priliku da se pomogne čovjeku, porodici ili djetetu kojem je obrok potreban.
Evropski parlament je u septembru 2025. usvojio obavezujuće ciljeve za smanjenje otpada od hrane do 2030. godine – 30% u maloprodaji, restoranima, uslugama prehrane i domaćinstvima, te 10% u preradi i proizvodnji hrane. Crna Gora, kao država kandidat za članstvo u EU, mora graditi sistem koji će pratiti evropske standarde i praksu.
Našoj državi su potrebni zakon i funkcionalan sistem za sprječavanje bacanja hrane i organizovano doniranje viškova. To podrazumijeva jasne procedure za bezbjednost i kontrolu hrane, podsticaje i poreske olakšice za donatore, kao i odgovornost svih učesnika u lancu hrane.
Banka hrane Crne Gore već godinama ukazuje na potrebu za konkretnim rješenjima za smanjenje bacanja hrane. Naš predlog je osnivanje Centra za prikupljanje i distribuciju viškova hrane i razvoj socijalnih prodavnica.
Pozivamo Vladu i resorna ministarstva da konačno uspostave organizovan sistem pomoći u hrani, posebno za socijalno ugrožene građane i djecu, uključujući obezbjeđivanje užine i obroka u školama.
Važno je j potrebno snažnije zaštititi domaće proizvođače i stvoriti uslove za siguran otkup hrane koja može biti plasirana u školama, bolnicama, domovima za djecu i ustanovama za stare. Time se istovremeno podržavaju domaća proizvodnja, smanjuje bacanje hrane i obezbjeđuju kvalitetniji obroci za najosjetljivije kategorije stanovništva.
Hrana koja može nahraniti čovjeka ne smije završiti na smetlištu.
U društvu u kojem ljudi oskudijevaju, bacanje jestive hrane nije samo otpad. To je izgubljena vrijednost i propuštena prilika za solidarnost, odgovornost i pomoć onima kojima je najpotrebnija.
Banka hrane Crne Gore poziva državu da sa riječi pređe na sistemska rješenja jer hrana treba da nahrani čovjeka, a ne deponiju.
Predsjednica Banke hrane Crne Gore
