Foto:Pixabay
Da li Evropa može očuvati svoje temelje zakona, solidarnosti i demokratije u situaciji kad je očigledno da „živimo u prevratničkim vremenima, uzmaka i nazadovanja morala i demokratije“, postavlja pitanje analitičar španskog lista Vangvardija (La Vanguardia).
Ovaj osvrt se nadovezuje na skoro dramatična upozorenja više evropskih medija i političkih analitičara i instituta o nemoći demokratskih snaga da zaustave prodor krajnje desnih, a djelom i ljevičarskih snaga u vlast više zemalja Evropske unije.
Vangvardija, štaviše, misli da „rastuća neravnopravnost i nemanje rješenja guraju mnoge građane ka novom fašizmu, uz nasilje riječi koje izaziva ekstremne podjele u zapadnim društvima“.
Španski dnevnik smatra da „radikalizam nije samo politički, već i socijalni, društveni problem, a fašizam se budi, makar mi to i ne viđeli“.
Neki mediji u zapadnoj Evropi prenijeli su osvrt Njujork tajmsa u kojem se kaže da su svjetska zla „asimetrični ratovi, teški poremećaji klime, prava revolucija koju unosi vještačka inteligencija“.
„A svijet je ušao u novu fazu za koju ni svjetski rukovodioci, institucije, niti građani uopšte nijesu istinski pripremljeni“, predočava američki list.
U evropskim analizama navode se uzroci urušavanja demokratske odbrane sloboda, pravne države i ekonomsko-socijalne, bar minimalne, zaštite širokih slojeva građana.
I posebno se ukazuje, što navodi velika grupa analitičara na portalu Prodžekt sindikejt, da je „jedan od velikih izazova kako zaštititi slobodna i nezavisna sredstva informisanja u vremenu dubokih podjela, urušavanja demokratije i razdora koji pravi upad vještačke inteligencije“.
Iduće godine očekuju se izbori u više velikih zemalja EU, uključujući Francusku, đe dobre izglede za pobjedu ima krajnje desničarska stranka Nacionalno okupljanje Marin Le Pen.
Izbornu kampanju je, pored ostalog, već nagrizlo otkriće da je druga vodeća ličnost „Nacionalnog okupljanja“, Žordan Bardela, svojevremeno davao antisemitske izjave.
Ali svakako najveću pažnju i zabrinutost u EU izaziva situacija u ključnoj članici Njemačkoj, đe su na lokalnim izborima glavnu vladajuću stranku CDU pobijedili i krajnja desnica i krajnja ljevica.
Njemački portal Dojče vele u opširnoj analizi navodi da je samo deset odsto Njemaca zadovoljno radom vlade kancelara Fridriha Merca.
„A jako Njemce zabrinjavaju vještačka inteligencija, Tramp, Rusija, planirane socijalne reforme uz nevjericu da vladajuća koalicija može pronaći rješenja“, dodaje Dojče vele.
Posebno je zabrinjavajuće da krajnje desna stranka AfD postaje ključna politička snaga i, kad bi se sad održali izbori za parlament, dobila bi 27 odsto glasova, a dosad ključni Mercovi demohrišćani CDU/CSU tek 20 odsto glasova, dok bi njihovi partneri socijaldemokrate SPD pridobili samo 13 odsto glasača i vladajuća koalicija ne bi imala većinu u parlamentu.
Dojče vele predočava da „aktuelni izazovi i krize – kao i politički odgovori na njih – i dalje izazivaju značajnu neizvjesnost: dvije trećine Njemaca strahuje da bi ljudi mogli da izgube kontrolu nad vještačkom inteligencijom“.
„A isto toliko njih brine uticaj politike američkog predsjednika Donalda Trampa na Njemačku, takođe su uzrok briga klimatske promjene, strah od vojnog napada Rusije na Evropu, imigracija i pad životnog standarda“.
U Sloveniji vlada snažno desničarski nastrojenog Janeza Janše sprema referendum kojim bi se odobrila istraga parlamenta, u kojem Janša ima većinu, o „pitanjima od javne važnosti“, čemu se opozicija jako protivi jer smatra da se time krši ustav i stvara „politička policija“.
Španski dnevnik Vangvardija je mišljenja da se „novi fašizam probudio u Italiji, Francuskoj, Španiji, Njemačkoj i još nekim evropskim zemljama, kao i u Izraelu i Americi“.
I ukazuje na to da se „nasilje prije svega iskazuje preko riječi, poruke zastrašuju i čine velike štete, kako moralne, tako i psihološke ljudima koji ne mogu da se brane“.
Izvor:BETA/CDM
