Foto:Printscreen/youtube
Sahrana presuđenog ratnog zloćinca Ratka Mladića u Beogradu juče je bila u fokusu regionalnih, evropskih i svjetskih medija, koji su gotovo jednoglasno istakli ogroman jaz između pravosnažne presude za genocid i ratne zločine i slike hiljada ljudi koji su u glavni grad Srbije došli da mu odaju počast.
Mladić, koji je 2017. godine pred Haškim tribunalom osuđen na doživotni zatvor zbog genocida, zločina protiv čovječnosti i ratnih zločina, a presuda potvrđena 2021. godine, sahranjen je uz ceremonijalne elemente koji su izazvali reakcije u regionu i Evropskoj uniji EU.
Reuters: „Sahrana otvorila stare rane“
Britanska agencija Reuters izvještaj iz Beograda naslovila je konstatacijom da je sahrana osuđenog ratnog zločinca „otvorila stare rane“.
Reuters navodi da se u Beogradu okupilo više hiljada ljudi, uz srpske zastave i Mladićeve fotografije, dok su se tokom ispraćaja čuli povici podrške nekadašnjem komandantu Vojske RS. Agencija posebno ističe da je Mladić, uprkos pravosnažnoj presudi za genocid i ratne zločine, i dalje figura koju dio javnosti u Srbiji i Republici Srpskoj doživljava kao heroja.
Reuters podsjeća zbog čega je Mladić osuđen – genocida u Srebrenici i višegodišnju opsadu Sarajeva. Piše da je sahrana izazvala snažne reakcije porodica žrtava i vlasti u Bosni i Hercegovini.
AP: „Sahranjen kao heroj, uprkos upozorenjima EU“
Associated Press je u prvi plan stavio činjenicu da je Mladić sahranjen uz vojne počasti i veliko prisustvo građana, uprkos upozorenjima EU.
Američka agencija navodi da je kovčeg bio prekriven zastavom, da su ga nosili pripadnici vojske, dok je vjerski obred predvodio patrijarh Srpske pravoslavne crkve Porfirije.
AP posebnu pažnju posvećuje političkom aspektu cijelog događaja: prisustvu pojedinih ministara Vlade Srbije, predstavnika Republike Srpske i ruskog ambasadora, dok predsjednik Srbije Aleksandar Vučić nije prisustvovao sahrani, ali jeste njegov sin Danilo.
BBC: „Najviše počasti za haškog osuđenika za genocid“
BBC je u svom izvještavanju naglasio protivrječnost između Mladićeve pravosnažne presude i načina na koji je dio njegovih pristalica doživio njegovu smrt.
Britanski javni servis navodi da su se građani od ranih jutarnjih sati okupljali ispred crkve Svetog Luke, a da su mnogi nosili majice i transparente sa porukama u kojima se Mladić predstavlja kao „heroj koji je branio srpski narod“.
The Guardian: „Herojska sahrana“
Britanski Guardian događaj je opisao kao „hero’s funeral“ – „herojsku sahranu“ – ukazujući na paradoks da je čovjek koji je pred međunarodnim sudom proglašen krivim za genocid i druge najteže zločine u Evropi nakon Drugog svjetskog rata ispraćen uz masovno prisustvo pristalica i elemente vojne ceremonije.
Guardian naglašava da sahrana formalno nije bila državna, ali da je sadržala brojne elemente koji su ostavljali utisak državnog događaja. Posebno se ukazuje na prisustvo ministara i ruskog ambasadora, kao i na širi politički kontekst u Srbiji.
Euronews: „Gdje prestaje privatna, a počinje državna sahrana?“
Euronews je problematizovao pitanje karaktera ceremonije.
Iako je zvanično saopšteno da sahrana nije državna i da Mladić neće imati formalne državne počasti, evropski medij ukazuje na prisustvo državnih institucija, pripadnika vojske, ministara i drugih zvaničnika.
Euronews prenosi ocjenu Markа Milosavljevića iz Inicijative mladih za ljudska prava u Srbiji da su okolnosti i uključenost državnih struktura faktički stvorili elemente državnih počasti, iako je pravni okvir bio drugačiji.
Financial Times: Sahrana kao politički događaj
Financial Times sahranu ne posmatra samo kroz prizmu odnosa prema ratnoj prošlosti već i kroz aktuelnu političku situaciju u Srbiji.
Britanski poslovni list ističe prisustvo visokih srpskih zvaničnika i sina predsjednika Vučića, kao i predstavnika Republike Srpske i Rusije. Istovremeno, FT ukazuje da događaj dolazi u trenutku jakih političkih tenzija u Srbiji i potencijalnih prijevremenih izbora.
Španski El País: „Sahranjen uz počasti šefa države“
Španski El País je opisao Mladića kao ratnog zločinca koji je u Beogradu sahranjen uz počasti koje podsjećaju na tretman šefa države.
List naglašava da je tijelo u Srbiju vraćeno državnim avionom, da su prisustvovali visoki zvaničnici i da je ceremonija izazvala reakciju Evropske unije.
Le Monde: „Heroj ili zločinac?“
Francuski Le Monde, koji je Mladićevu smrt pratio još od objave vijesti 27. avgusta, podsjeća na duboku podjelu oko njegove istorijske uloge.
Za dio Srba Mladić ostaje simbol odbrane srpskog naroda, dok je za međunarodnu pravdu njegova uloga nedvosmisleno definisana pravosnažnom presudom – kao jednog od glavnih aktera zločina počinjenih tokom rata u BiH.
Regionalni mediji: „Granica namjerno zamagljena“
Mediji u regionu su se bavili pitanjem odnosa Srbije prema Mladićevoj ratnoj zaostavštini.
N1 navodi da Srbija nije formalno proglasila državnu sahranu, ali da je država, prema ocjenama regionalnih medija, suštinski uradila gotovo sve što bi pratilo takav čin. Glavno je pitanje da li se sahranom pokušala napraviti jasna razlika između privatnog prava porodice da isprati preminulog i javnog veličanja čovjeka pravosnažno osuđenog za genocid.
Brisel: „Veličanje ratnih zločinaca nema mjesto u EU“
Jedna od najvažnijih međunarodnih reakcija stigla je iz Evropske unije.
Komesarka za proširenje Marta Kos otkazala je ranije planiranu posjetu Srbiji, navodeći da je glorifikacija Mladića nespojiva sa vrijednostima na kojima počiva evropski put Srbije.
Naime, nije više riječ samo o odnosu Srbije prema ratnoj prošlosti, već i o pitanju koliko je Beograd spreman da se uskladi sa evropskim standardima u procesu pristupanja EU.
Izvještaji svjetskih medija, iako različito intonirani, uglavnom se slažu u jednoj stvari: sahrana Ratka Mladića pokazala je da pitanje suočavanja sa ratovima devedesetih na prostoru bivše Jugoslavije nije zatvoreno.
Za porodice žrtava Srebrenice i Sarajeva, slike hiljada ljudi koji kliču Mladiću predstavljaju bolno podsjećanje na rat i zločine. Za njegove pristalice, on ostaje simbol ratne prošlosti koju tumače drugačije. Za Evropsku uniju, međutim, pravosnažna presuda predstavlja činjenicu od koje se ne može odstupiti.
Aleksandra Obradović
Izvor:CDM
