Centar za građansko obrazovanje (CGO) i Antifašisti Cetinja podnijeli su danas Skupštini Crne Gore, odnosno svim poslanicima i poslanicama, Inicijativu za usvajanje Rezolucije o osudi svih oblika neofašizma i potvrdi antifašističkog naslijeđa i vrijednosti, cijeneći da je takav akt danas društveno i politički neophodan i odgovoran odgovor na zabrinjavajuće pojave veličanja fašističkih i kolaboracionističkih ideologija, simbola i pojedinaca u Crnoj Gori i regionu.
Savremena Crna Gora nastala je na temeljima antifašističke borbe i ustavno je definisana kao građanska država. Antifašizam nije samo dio istorijskog nasljeđa Crne Gore, niti se iscrpljuje u sjećanju na Drugi svjetski rad i Narodnooslobodilačku borbu (NOB), već predstavlja jednu od njenih temeljnih vrijednosti i izraz vjekovne slobodarske tradicije. Antifašisti Cetinja i CGO smatraju da je neophodno da Skupština Crne Gore, kao najviši zakonodavni dom svih građana i građanki, jasno i nedvosmisleno potvrdi da u demokratskoj i evropskoj Crnoj Gori nema mjesta veličanju fašističkih pokreta, njihovih saradnika i ideologija koje su iza sebe ostavile zločine, progone i masovna stradanja.
Posljednjih godina svjedočimo učestalijim pokušajima ideološki motivisanog revizionizma, relativizacije zločina i javnog glorifikovanja pojedinaca i pokreta povezanih sa fašističkim ideologijama. Takve pojave nijesu pitanje različitih istorijskih interpretacija, već ozbiljan društveni i bezbjednosni problem koji podstiče ekstremizaciju, produbljuje podjele i povećava etničku distancu. Posebno brine kada se ratni zločinci i odgovorni za etnička čišćenja predstavljaju kao heroji ili patriote, jer se time normalizuje govor mržnje i obesmišljava kultura sjećanja.
Usvajanje ove Rezolucije predstavljalo bi prvi institucionalni korak ka sistemskom suzbijanju opasnih narativa veličanja zločina i zločinaca, ali i snažnu poruku da Crna Gora ostaje dosljedna svojim istorijskim, ustavnim i evropskim vrijednostima. Kao takva bi morala naići na podršku svih poslanika i poslanica kojima su antifašizam, demokratske vrijednosti i dostojanstvo Crne Gore iznad partijskih i ideoloških podjela.
Dodatno, ovakva Rezolucija u potpunosti usklađena sa evropskim putem Crne Gore. Moderna Evropa i Evropska unija nastale su upravo na iskustvu pobjede nad fašizmom i na opredjeljenju da se takve ideologije nikada više ne smiju ponoviti. Proces evropskih integracija nije samo tehnički proces ispunjavanja mjerila, već duboko transformativni proces usvajanja demokratskih vrijednosti, vladavine prava, antidiskriminacije i poštovanja ljudskog dostojanstva.
Vjerujemo da bi ova Rezolucija bila i važan podstrek institucijama da dosljednije i odlučnije ispunjavaju svoje obaveze i, u okviru zakonskih nadležnosti, pravovremeno sankcionišu govor mržnje, javno veličanje fašističkih ideologija i sve pokušaje izazivanja nacionalne ili vjerske netrpeljivosti. Veličanje ratnih zločinaca i zločina počinjenih u ime neofašističkih ideologija predstavlja oblik govora mržnje i direktno vrijeđa žrtve i njihove potomke. Njihova osuda iz Skupštine bila bi snažna poruka građanima i građankama Crne Gore, ali i pokazatelj odgovornog odnosa političkih aktera prema funkciji koju obavljaju, državi koju predstavljaju i njenim temeljnim vrijednostima.
Podsjećamo da je Predstavnički dom Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine 29. aprila 2026. godine usvojio sličnu Rezoluciju, sa samo jednim glasom protiv, na inicijativu poslanika Saše Magazinovića i Jasmina Imamovića.
